سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٨ - مقدمه

سبحان بندگانى دارد كه پيامبر نيستند ولى پيامبران به مقام و منزلت آن‌ها غبطه مى‌خورند و جريان خضر نبى ٧ با موسى كليم ٧ را نيز شاهد آورده‌اند تا بين پيامبران تشريع و پيامبران علم و سلوك يا نبوت تشريعى و نبوت انبائى و مقامى فرق بگذارند) پس:

١- نبوت تشريعى در چهار بخش: تبليغ احكام، تأديب اخلاق، تعليم كتاب و حكمت و قيام به سياست ظهور دارد ولى نبوت إنبائى در حقيقت نيل به ولايت است كه به نبوت مقامى و تعريفى و نبوت عامّه نيز موسوم و موصوف شده است.[١]

٢- نبوت انبائى در سير و سلوك و اسفار اربعه سفر سوم كه «سير من الحق الى الخلق بالحق» است حاصل آيد و پس از مقام صعق به منزل صحو مى‌رسد يا بقاء بعد از فناء است و در عوالم جبروت و ملكوت و ناسوت سفر مى‌كند و عوالم مختلف را شهود مى‌نمايد و بهره‌هائى از نبوت براى او حاصل مى‌شود و نبى مقامى و تعريفى كه از آن گلشن راز باز مى‌گردد از آن حقائق اخبار و انباء مى‌نمايد و اين است كه مظاهر ولايت مطلقه و وسائط فيوضات الهيّه آدميان را به سوى بارگاه قدس ربوبى دعوت مى‌نمايند تا پس از مقام سلوك به شهود و پس از سير به وصول بار يابند كه: وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ‌[٢].

٣- نبوت تشريعى انقطاع‌پذير و پايان‌بردار است كه با نبوت خاتم الانبياء و المرسلين محمد مصطفى ٦ ختم و انقطاع يافته است وليكن نبوت تعريفى و إنبائى پايان‌نابردار و انقطاع‌ناپذير است كه نيل به سرّ ولايت است و نفادناپذير، لذا از آن به «نبوت عامه» تعبير كرده‌اند.[٣]

٤- «ولايت» كه تعبيرى دلنشين و زيبا و عميق از نبوت تعريفى و مقامى و

[١] - جامع الاسرار، ص ٣٧٩، سيد حيدر آملى.

[٢] - يوسف، ٢٢.

[٣] - با استفاده از شرح دفتر دل، ج ١، ص ٥- ٤٩٤، و ترجمه حجة الاسلام نايجى بر فص فاطميّه استاد حسن‌زاده آملى اين نكات استخراج شده است.