سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٢٧٦ - ناز و نياز

و به تعبير آيت اللّه سعادت‌پرور (پهلوانى) در شرح اشعار حافظ: «درواقع هر موجودى خود بنابر آيه‌ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ‌ خمى است كه شراب تجليات و اسماء و صفات با اوست و هر موجودى به اندازه ظرف وجودى‌اش از آن بهره‌مند مى‌گردد و اما انسان كامل بقدر كافى ...»[١].

حال انسان خودآگاه خودشناس و خودياب خودساخته توان عبور از حجابها و موانع را داشته تا اين ربط و تعلق محض خويشتن با خداى سبحان را ببيند و قرب وجودى به او يابد كه امام على ٧ در مناجات شعبانيه به عمق و ژرفاى هرچه بيشتر و تمام‌تر اين آويختگى انسان با خدا و طلب كمال انقطاع و قرار گرفتن در معدن عظمت الهى را مطرح كرده‌اند كه: «الهى هب لى كمال الانقطاع اليك و انر ابصار قلوبنا بضياء نظرها اليك حتى تخرق ابصار القلوب حجب النور فتصل الى معدن العظمه و تصير ارواحنا معلقه بعزّ قدسك ...»[٢] كه به تعبير حافظ شيرازى:

كه: «لا اله الّا انت، كل شى‌ء فقير مفتقر اليك»[٤] يا فرمود: «و كلّ خلقك اليك فقير، و لا اجد افقر منّى اليك»[٥]. حال كه عالم و آدم مظهر و جلوه اوست شايسته نيست كه انسان در مقام معرفت به اين حقيقت آگاهى و ايمان نياورد و در حرم دل خويش اغيار را راه دهد كه: «القلب حرم الله، فلا تسكن فى حرم الله غير اللّه»[٦]. البته اين معرفت و مراقبت، بيدارى و پايدارى و بصيرت و صبر، شرح صدر و شكيبائى خواهد كه: إِنَّ الَّذِينَ قالُوا: رَبُّنَا اللَّهُ، ثُمَّ اسْتَقامُوا، تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ‌[٧]. پس به قول حافظ:

[١] - سعادت‌پرور، همان، ج ٢، ص ٤٢٦.

[٢] - قمى، ١٣٨٠، مفاتيح الجنان، ص ٨٩٥.

[٣] - حافظ، همان، غزل ١٩١.

[٤] - بحار الانوار، ج ٩٧، ص ٢٤٣.

[٥] - همان، ص ٢٨٧.

[٦] - همان، ج ٧٠، ص ٢٥ روايت ٢٧.

[٧] - فصلت، ٣٠.