سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٧٨ - راه رسيدن به مقام«ولايت» با درنگى بر آراء علامه طباطبايى

مى‌شود. اين سه قسم در سوره سبأ[١] به اين صورت بيان شد:

قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ لا يَمْلِكُونَ مِثْقالَ ذَرَّةٍ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الْأَرْضِ وَ ما لَهُمْ فِيهِما مِنْ شِرْكٍ وَ ما لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ كه در واقع آيه كريمه هر سه نوع مالكيت استقلالى، اشتراكى و تعاونى را نفى كرده است كه سلب مطلق حاكميت از غير حق نيز در آيه: وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ[٢] و وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ‌[٣] و آيات ديگر[٤] در تكوين و تشريع نيز متجلى و مبرهن مى‌شود.»[٥]

راه رسيدن به مقام «ولايت» با درنگى بر آراء علامه طباطبايى:

علامه طباطبايى در رسالة الولايه با براهين عقلى و شواهد درون دينى (قرآنى- روائى) بطور محكم و مبرهن «امكان نيل به مقام ولايت» را اثبات مى‌كند و به يك سؤال محورى مبنى بر چگونگى دستيابى به مقام ولايت و «فناء ذاتى» پاسخ منطقى و مفصل بر وزان عقل و نقل با تحليل‌هاى جامع و صائب و سديد مى‌دهد كه نقاط ثقل و مركزى تحليل عقلى آن عبارتند از:

١. نسبت طبيعت و عالم ماده به حقيقت مانند نسبت ظاهر به باطن است و خصوصيات وجودى ظاهر به باطن برمى‌گردد اولا و بالذات و به خود ظاهر مرتبط مى‌شود ثانيا و بالعرض پس ادراك ضرورى نفس به خودش اولا و بالذات متعلق به باطن و ثانيا و بالعرض به خود نفس برمى‌گردد (معرفت شهودى رب از طريق شهود نفس).

٢. حقيقت هر كمالى همان است كه به صورت مطلق و جاودان در اوست و قرب هر كمال به اصل حقيقت همان مقدارى است كه حقيقت در او «ظهور و تجلى» يافته‌

[١] - سوره سبأ- ٢٢.

[٢] - توحيد- ٥.

[٣] - رعد- ٤١.

[٤] - كهف- ٢٦، يوسف- ٤٠، كهف- ١٧، انعام- ٧٥ و ...

[٥] - آملى، جوادى، ولايت در قرآن، ص ٢٣٨ تا ٢٤٢، اندكى تصرف.