سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٧٧ - ولايت الهى و ولايت اولياء الهى

ولايت غير خدا) مى‌فرمايد: «اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى‌ عَلَى الْعَرْشِ ما لَكُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا شَفِيعٍ»[١] كه استاد جوادى آملى نيز با هشت برهان به تبيين منطقى و فلسفى و تفسيرى سلب ولايت از غير خداوند پرداخته‌[٢] و در توضيح برهان پنجم حاكميت مطلقه الهى و سپس سلب حاكميت از غير خداوند (كه در تبيين متن رسالة الولاية بسيار مفيد است) مى‌فرمايد:

«سرّ اين‌كه احدى در حكم خداوند سبحان شريك نيست، در سوره سبأ مشخص شده است آنجا كه مى‌فرمايد: اگر غير از خداوند، كسى بخواهد سلطنت و نفوذى در تشريع و يا در تكوين داشته باشد، بايد در اين نظام، واجد يكى از سه سمت ذيل باشد و حال آن‌كه اين هر سه باطل است.

آن سه سمت اين است كه:

يا مستقلا مالك ذره‌اى از ذرات عالم باشد، تا در نتيجه بالاستقلال حاكم و ولى آن باشد و يا اين‌كه بالاشتراك، شريك ملك و ملك خداوند باشد و يا اين‌كه نه به اشتراك و نه به استقلال، بلكه به معاونت، ظهير ملك و ملك باشد و حصر عقلى سه ضلعى ياد شده به دو منفصله حقيقيه بازگشت مى‌نمايد زيرا در حصر عقلى شى‌ء بايد دائر بين وجود و عدم، يعنى دائر بين نقيضين باشد، چون هر شيئى بيش از يك نقيض ندارد لذا منفصله‌اى كه بيان حصر عقلى نمايد بيش از دو ضلع نمى‌تواند داشته باشد ... غير خدا اگر مالك باشد، مالكيتش يا بالاستقلال است و يا نه، و اگر بالاستقلال شد، يا بالاشتراك است و يا نه.

صورت اخير كه مالكيت نه به استقلال و نه به اشتراك است در حقيقت مالك نيست بلكه نوعى سلطه و نفوذ در ملك است كه از آن به دستيارى و معاونت ياد

[١] - سوره سجده- ٤.

[٢] - آملى، جوادى، ولايت در قرآن، ص ٢٣٠ تا ٢٦٢، مركز نشر فرهنگى رجاء، چاپ چهارم، سال ٧٥.