سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٢٨٩ - ضميمه ٤ تفسير عشق؟!، تقسيم عشق؟

ضميمه ٤: تفسير عشق؟!، تقسيم عشق؟

عشق علت ايجاد و سرچشمه همه فيوضات و حقيقت سارى و جارى بر كل ممكنات و همه كائنات است و هستى از هستى‌بخش و به «حركت حبّى» تجلّى يافت چه اينكه حركت حبّى، حركت وجوديّه و ايجاديّه است و عبارت از فاعليت به معنى ايجاد تدريجى و «اظهار كمال» نه حركت به معناى تكامل است كه حركت حيات و وجود است و ما با حركت و در حركت و نظام حركتيم خواه حركت جوهرى يا تجدد امثال و يا حركت حبّى و اين «حبّ» را حضرت اهل عرفان از حديث قدسى: «كنت كنزا مخفيا و احببت ان اعرف»[١] گرفته‌اند و حبّى بودن اين حركت براى اين است كه اصل عالم از «عدم» به «وجود» آمده است و طايفه عرفا مى‌گويند كه «امر» يعنى امر وجود حركت از «سكون» است سكون يعنى ثبوت علمى عالم در ذات واجب به وجود احدى و اگر حركت حبّى نبود عالم در وجود عينى خود ظاهر نمى‌شد، لذا «حركت حبّى» اشتياقى است كه ظهور كمالات ذات واجب و انوار اسماء و صفاتش مى‌باشد و حركت حبّى هم در قوس نزول صادق است كه اشتياقى، ايجادى و تكميلى است و هم در «قوس صعود» كه احتياجى و استكمالى است و چه زيبا و نغز حافظ شيرازى سرود:

[١] - سخاوى، مقاصد الحسنه، ص ١٥٣؛ فصوص الحكم، ابن عربى، ص ٢٠٣، تصيح ابو العلاء عفيفى.