سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١١٣ - ايمان و مراتب آن

انسان آن را شايسته خضوع و فداكارى ببيند ٣. امر مقدس بايد مافوق همه حقايق باشد تا ايمان به او، تمام حقايق را دربر بگيرد و ايمان به خدا، ايمان به همه حقايق است و به همين دليل سعادت انسان داراى دو ركن است: الف) ايمان ب) عمل. اما نه مطلق ايمان و مطلق عمل بلكه ايمان به حقيقتى مقدس كه شامل ايمان به همه حقايق باشد يعنى ايمان به ذات خداوند كه مبدأ همه كمالات است و عمل صالح و شايسته كه موجب كمال انسان است.[١]

لازم به يادآورى است كه هم اسلام داراى مراتب است و هم ايمان. مرحوم علامه طباطبايى ; در اين خصوص فرمودند:

«مرتبه اول از اسلام پذيرفتن ظواهر و اوامر و نواهى خدا است، به اينكه با زبان، شهادتين را بگويد، چه اينكه موافق با قلبش هم باشد و چه نباشد ... در مقابل اسلام به اين معنا اولين مرتبه ايمان قرار دارد و آن عبارت است از اذعان و باور قلبى مضمون اجمالى شهادتين كه لازمه‌اش عمل به غالب فروع است.

مرتبه دوم از اسلام دنباله و لازمه همان ايمان قلبى است كه، در مقابل مرتبه اول اسلام قرار دارد، يعنى تسليم و انقياد قلبى نسبت به نوع اعتقادات حقّه تفصيلى و اعمال صالحه‌اى كه از توابع آن است هرچند كه در برخى موارد تخطى شود و خلاصه كلام اينكه داشتن اين مرحله منافاتى با ارتكاب بعضى گناهان ندارد، ... و آنگاه در مقابل اين اسلام مرتبه دوم از ايمان قرار دارد و آن عبارت است از اعتقاد تفصيلى به حقايق دينى كه خداى تعالى درباره‌اش فرمود: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ‌[٢] و نيز فرمود يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى‌ تِجارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ‌

[١] - ر. ك: مطهرى، مرتضى، حكمت‌ها و اندرزها، ج اول، ص ٤٧- ٥٠.

[٢] - حجرات، ١٥.