سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٣٢٩ - مقامات و مراحل سير و سلوك بر محور آموزههاى ناب اسلامى

مسير جاذبه كمال مطلق قرار مى‌دهد و سوزنده، سازنده و گدازنده است:

خامسا؛ گذر از «سلوك اخلاقى» به «سلوك عرفانى» يك ضرورت براى عارف است لذا حد اقل چهار مرتبه ذيل را با سير معنوى و سلوكى باطنى بايد طى نمايد تا از فرش به عرش و از نقص به كمال الهى متمايل و نائل گردد يعنى «بسترسازى» براى قرار گرفتن در صراط سلوك عرفانى لازم است:

تخليه: يعنى نفس پس از آگاهى از مصالح و مفاسد و فضائل و رذائل اخلاقى و معنوى طبق دستورات اسلامى و معلمان اخلاق عمل نمايد تا رذائل را از وجودش پاك نمايد و طهارت يابد و به درمان بيمارى‌هاى وجودش پرداخته و يا پيشگيرى‌هاى لازم را انجام دهد.

تحليه: يعنى پس از رهايى از رذائل و پاكى از موانع كسب معنويت، خويشتن را به فضائل اخلاقى و صفات پسنديده و «عدالت» اخلاقى در صفات حكمت، عفت و شجاعت آراسته گرداند تا خويشتن را مصونيت از انحراف‌ها و بيمارى‌هاى اخلاقى بخشد يعنى در جهت تحكيم پايه‌هاى اخلاقى و ملكات فاضله وجوديش تلاش نمايد.

تجليه: يعنى با معرفت و مراقبت نفس و تسليم در برابر شريعت و احكام نورانى اسلامى آثار بندگى را در خويشتن متجلى سازد و سلوك فقهى و اخلاقى نورانيت‌هايى را در او به منصه بروز و ظهور برساند و به بيان ديگر نورانيت و لطافت و طهارت وجودش متجلى شود.

فنا: يعنى پس از حصول فضائل و نورانيت درون و طهارت باطن يا همان تزكيه‌

[١] - مثنوى معنوى، دفتر اول، ابيات ٢٣- ١٠، ٢٥ و ...