سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٥٧ - معانى ولايت در نگاه بزرگان عرفان شرح

از ديدگاه ملاصدراى شيرازى ولايت به معناى قرب به خدا و بر دو قسم عام و خاص است كه عام شامل مؤمنان عامل صالح خاص عبارتست از فناى در خداوند در سه محور ذاتى، صفاتى- اسمائى و فعلى است.

و ولايت به معناى فناء يا عطائى است يا كسبى كه ولايت عطائيّه به قوت انجذاب قبل از مجاهدت و ولايت اكتسابيه بعد از مجاهدت بواسطه انجذاب حاصل مى‌شود و ...»[١]

الولىّ: من توالت طاعاته من غير تخلّل معصية قيل: و من يلى الحقّ و يليه برفع الحجب يسمع كلام الحقّ و يعيه و قيل: من تولى الحقّ حفظه حواسّه على الدوام و التّوالى فلم يخلق فيه الخذلان الّذى هو تمكنه من العصيان ثم انّة تعالى- يديم له توفيقه الّذى هو تمكينه و اقداره على فنون الطاعات و كرائم الاحسان، قال يقال- و هو يتولى الصالحين» (اعراف- ١٩٦).[٢]

\* الولاية: مشتقة فى الاصل من الولىّ و التوالّى و هو أن يحصل شيئان فصاعدا حصولا ليس بينهما ما ليس منهما حيث كان هذا هو معين القرب استعملت هذه اللفظة فى القرب على اختلاف مفهومات النبىّ منه و الحقيقى و التوالى و فى توالى الامور- و نحو ذلك- و فى لسان التحقيق هو بمعنى القرب ...»[٣]

در موسوعة مصطلحات التصوف الايه‌[٤] ولايت به فتح «واو» به معنى نصرت و به كسر «واو» به معنى امارت و سرپرستى و نيز به معناى ربوبيت الهى و محبت و عشق‌

[١] - برگفته از كتاب، فرهنگ اصطلاحات فلسفى ملاصدرا، ص ٥٢٥، دكتر سيد جعفر سجادى، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، سال ٧٩.

[٢] - لطائف الاعلام فى ارشادات اهل الالهام، كمال الدين عبد الرزاق كاشانى با تصيح و تعليق مجيد هادى‌زاده، ناشر ميراث مكتوب طبع اول سال ٧٩، نشر ١٦٤٣، ص ٥٩٦.

[٣] - همان، ش ١٦٤٤، كه در رساله قشريه، عوارف المعارف، فتوحات مكيّه و منازل السائرين نيز چنين تعريفى از ولايت شده است.

[٤] - موسوعة( الدكتور رفيق العجمم. ١٠٥١- ١٠٥٥- مكتبة لبنان ناشر چاپ اول، ١٩٩٩.