سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٢٣٧ - ويژگىها و اوصاف اولياء الهى يا انسان كامل عرفانى

١١٢. براى آنان خصاص حق ولايت است: «و لهم خصائص حق الولاية.»[١]

١١٣. معادن كلمات الله هستند: «فهيم كرائم القرآن و هم كنوز الرحمن.»[٢]

١١٤. انسان كامل حجة اللّه است: «اللهم بلى لا تخلو الارض من قائم لله بحجة اما ظاهرا مشهورا او خائفا مغمورا.»[٣]

مرحوم نسفى در «انسان كامل» مى‌نويسد:

«بدان كه انسان كامل را بايد چهار چيز به كمال باشد: اقوال نيك، افعال نيك، اخلاق نيك و معارف.»[٤]

سپس براى انسان كامل اسامى فراوانى ذكر كرده است از جمله: شيخ، پيشوا، هادى، مهدى، دانا، بالغ، كامل، مكمل، امام، خليفه، قطب، صاحب زمان، جهان‌نما، آئينه گيتى‌نماى، ترياق بزرگ، اكسير اعظم، عيسى، خضر، سليمان و ...[٥]

استاد حسن‌زاده آملى، نيز در پنج بخش «انسان كامل» را بر محور سخنان انسان كاملى چون على ٧ شرح و بسط و تفسير نموده‌اند اوصافى چون: عبد الله- عند الله، و صاحب مرتبه ولايت يعنى ولى الله بودن، قطب عالم امكان، حجة الله و خليفة الله، راسخ در علم، منبع علم لدنى، سرچشمه حكم و زارع دلها و شوراننده دفائن عقول، مأمون و امين الله، متصرف در كائنات، مسخر جن و انس و وحوش و طيور، بى‌اعتنا به دنيا، شجاع، اهل يقين بر طريق واضح و صراط مستقيم، عالم ربانى، تمام نبوت، رسول، خير البريه، داعى، و شاهد، بشير، نذير، سراج، موضع سر و جبال دين پيامبر اكرم ٦ وارث الهى، ازمه حق، اعلام دين، ناطق قرآن، بهتر منازل قرآن، قرآن ناطق، محط رسالت، مختلف ملائكه، معادن علم، كنوز الرحمن، قطب، وحى، امام، اول من‌

[١] - نهج البلاغه، ج ٢.

[٢] - همان، خ ١٥٢.

[٣] - همان، ح ١٣٧، خطاب به كميل بن زياد نخعى.

[٤] - الانسان الكامل، ص ٨، چاپ ١٣٥٩- عزيز الدين نسفى.

[٥] - همان، ٥ و ٦.