سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٤٤ - ولايت روح نبوت تشريعى و تعريفى

النبوّتين التشريعية و الانبائية فانّ النبوّة التشريعية قد ختمت بالرسول الخاتم محمد ٦ فحلاله حلال الى يوم القيامه و حرامه، حرام الى يوم القيامه، و امّا النبوّة الانبائيّه المسماة بالنبوة العامّة و النبوة التعريفية و النبوّة المقامية ايضا فهى مستمرة الى الابد ينتفع من تلك المأدبة الأبدية كلّ نفس مستعدة لان تسمع الوحى الانبائى فافهم ...»[١]. لذا استاد بين انبياء تشريع و بين انبياء علم و سلوك فرق نهاده و مى‌فرمايد كسانى كه استعداد عروج به منزل احسان داشته و اين رزق معنوى شامل حالشان شده است به مقام مشاهده و كشف و عيان رسيده و مقام مشاهده تعالى روح است كه از مقامات پنجگانه نفس است كه عبارتند از: ظاهر، باطن، قلب، روح و سرّ و نفس انسان هويت و درجه معيّن ندارد بلكه داراى مقامات و درجات متفاوت و نشئات سابق و لاحق دارد و او را در هر مقام و عالمى صورتى است و «مقام احسان» نيز داراى سه مرتبه است: الف) بر هر چيزى احسان كنى و به نظر رحمت و شفقت بر موجودات بنگرى ب) عبادت به حضور تامّ باشد كه كانّ عابد پروردگارش را مشاهده مى‌كند ج) اينكه رفع اين كأنّ شود يعنى شهود ربّ با هر چيز در هر چيز باشد.

و نبوت مقامى كه همانا «ولايت» باشد اختصاص به مردان ندارد بلكه مردان و زنان در آن يكسان‌اند كه نوشته‌اند: «و النبوّة المقامية لا تختصّ بالرجال، بل الرجال و النّساء فيها سواء.»[٢]

نتيجه آنكه چنانكه علامه طباطبايى ; در رسالة الولايه مرقوم داشته‌اند «راه ولايت با شناخت نفس آغاز شده و با فناى نفس در حضرت حقّ يا فناى فى اللّه حاصل مى‌گردد و انسان فانى در خدا تحت ولايت الهيّه قرار گرفته و عالم و آدم را نيز تحت تدبير حضرت حق سبحانه مى‌بيند پس خودشناسى و خودسازى با همه‌

[١] - حسن‌زاده آملى، حسن، شرح فص حكمة عصمتية فى كلمة فاطميّة، ص ٣١٧، چ سوم، ١٣٨٢، انتشارات نشر طوبى.

[٢] - همان، ص ٣١٨- ٣١٩.