سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٠٥ - «مراقبه»

نظرى» و «اخلاص» (عقل عملى) از واجبات سير و سلوك الى الله است عزم و تصميم‌گيرى (عقل عملى) و حزم و زيركى و دورانديشى و فرزانگى (عقل نظرى) سرمايه اصلى «ظفر» و پيروزى در جبهه «جهاد اكبر» يا «جهاد درون» است چنان‌كه در «جهان برون نيز نقش كليدى با عزم و حزم است و امير عارفان و پير سالكان فرمودند:

«اصل العزم الحزم و ثمرته الظّفر»[١] و چه زيبا علامه بزرگوار حسن‌زاده آملى سروده‌اند:

پس بيدارى، دورانديشى، و بصيرت و معرفت به راه و طريقت كمال، مراقبت از دهان و رياضت كشيدن و در عين حال آهسته، آهسته حركت كردن از شروط و «مستحبات» راه رفتن به سوى كمال واقعى است كه فرمود:

به‌هرحال بنابر آيات و احاديث و رهنمود بزرگان سير و سلوك عوامل سرنوشت‌ساز ذيل بسيار كارآمد و كارساز هستند: ١- فهم و عرفان به چگونگى راه و مقصد اسنى: «افضل القلوب قلب حيش بالفهم»[٢].

٢- ذكر الهى: «اصل اصلاح القب اشتغاله بذكر الله»[٣]

٣- تسلط بر خويشتن و نفس «اعظم ملك ملك النّفس»[٤]

٤- دورى از پستى و فرومايگى: «اعقل الناس ابعدهم عن كل دنية»[٥]

[١] - نهج البلاغه، ج، غرر الحكم، ج ٢، ش ٣٠٩٥( چاپ دانشگاه).

[٢] - غرر الحكم، ج ٢، ش ٣٠٧٨، چاپ دانشگاه تهران.

[٣] - همان، ش ٣٠٨٣.

[٤] - همان، ش ٢٩٦٦.

[٥] - همان، ش ٣٠٧٣.