سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٩٦ - اقسام و مراتب ولايت

لهذا الاسم مظهر فى كلّ جيل و كلّ عصر و مصر ...»[١] و به ولايت مطلقه و مقيده تقسيم مى‌شود كه ولايت عامه نيز بر دو قسم است چه اينكه ولايت يا عموميت دارد و شامل جميع مؤمنين مى‌شود اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ[٢] كه ابتداى مقام «ولايت عامه» از مرتبه تخليه از مراتب عقل عملى و انتهاى آن مرتبه قرب نوافل از مراتب فناء است و بهره صاحب اين مقام در اوائل سلوك از لطائف سبع «لطيفه قلب» و از مراتب ايمان، ايمان يقينى از براى آن است. سير او منتهى به لطيفه روح از لطائف مى‌شود و حق اليقين از مراتب يقين و از مراتب فتح، واجد فتح قريب و از بطون صاحب بطن ثانى و ثالث مى‌گردد كه مرحوم ميرزا احمد آشتيانى در مراتب و درجات ايمان سه درجه را برشمرده‌اند:

١- اعتقاد جازم و ثابت و مطابق با واقع كه از طريق برهان نباشد مثل اعتقاد مقلد كه مصيب است بلكه از مخبر صادق قطع و يقين برايش حاصل شده است.

٢- تصور امر بر آنچه كه هست لكن مبتنى بر برهان مفيد قطع و يقين كه اصحاب عقل و فكر و انديشه و نظر چنين مرتبه از يقين يعنى يقين برهانى و عقلى در اعتقاد پيدا مى‌نمائيد.

٣- ايمان و يقينى كه بر علم شهودى اشراقى مطابق با واقع قرار گرفته است و به آن كشف صحيح نيز گفته مى‌شود. اين مرتبه از دو مرتبه تقليدى قطعى و برهانى قطعى بالاتر و والاتر است و اهل سلوك و اصحاب كشف به اين مرتبه يقين كه عين اليقين است مى‌رسند.

لكن ولايت عامه‌اى است كه اختصاص به اصحاب قلوب و كمل از اهل سير و سلوك دارد و متصف به مقام قرب نوافل و قرب فرائض هر دو هستند و صاحبان اين‌

[١] - على بن موسى الرضا ٧ و القرآن الكريم، ج ١، ص ١٩٠- ١٨٩، انتشارات اسرار، چاپ اول.

[٢] - بقره، ٢٥٧.