سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٣٣ - «مراتب ولايت»

برگردد وگرنه همه كارهايش به صورت «ملكه» از او صادر مى‌شود بدون اينكه خودش توجه داشته باشد مانند آنچه درباره ملائكه «مهيّم» گفته مى‌شود: فرشتگان مهيّم، ملائكه مخصوصى هستند كه غرق در هيمان الهى بوده، حيرت‌زده‌اند و اصلا نمى‌دانند كه غير از خدا چيزى در جهان خلق شده است ...»[١] و جناب ميرزا احمد آشتيانى نيز در توصيف «مقام ولايت» انتهاى سفر اول مى‌نويسند: «و بمجرد حصول اليقين للشخص لا يلحق باهل هذا المقام، و لا بحصول الكشف الشهودى ايضا الّا ان يكون موجبا لفناء الشاهد فى المشهود و محو العابد فى المعبود.» و لذا مى‌فرمايد كسانى كه سالك اين اسفار نشده و به مقام فناى همه‌جانبه و توحيد و ولايت بار نيافته‌اند و قرب نوافل و فرائض ندارند «ولىّ واصل» نيستند و تنها در حجاب علم و شهود گرفتارند و «العلم هو الحجاب الاكبر» كه بين توحيد علمى و عيانى و شناخت نظرى و شهودى واقعى فرقها و فاصله‌هاست كه اوّلى با «قدم برهان» است و دومى با «قدم شهود» ذوق و عرفان» پس «وحدت شهود» و سپس «وحدت وجود» در اثر سير و سلوك حقيقى ممكن است كه قال على ٧: ان للّه تعالى شرابا لاوليائه، اذا شربوا سكروا و اذا سكروا طربوا و اذا طربوا طابو، و اذا طابوا ذابو، و اذا ذابوا خلصوا، و اذا خلصوا طلبوا، و اذا طلبوا وجدوا، و اذا وجدوا وصلوا، و اذا وصلوا اتصلوا، و اذا اتّصلوا لا فرق بينهم و بين حبيبهم»[٢] امير المؤمنين ٧ فرمود: خداوند براى اولياى خود شرابى دارد كه چون بياشامند مست شوند و چون مست شوند، به وجد و طرب آيند و چون به طرب آمدند از غلّ و غش پاك مى‌شوند و چون پاك شدند در محبت خدا ذوب مى‌شوند و چون ذوب شدند، خالص مى‌شوند و چون خالص شدند، ذات او را طلب مى‌كنند و چون او را طلب كردند او را مى‌يابند و چون او را يافتند با او جمع شوند و چون جمع شدند،

[١] - جوادى آملى، عبد اللّه، تفسير موضوعى قرآن مجيد، ج ١١، ص ٤٠٣.

[٢] - آملى، سيد حيدر، جامع الاسرار، ص ٢٠٥.