رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ١٢٥ - باب نخست درچگونگى تقسيم تركه بر ورثه باسهام صحيح

دارد]؛ لذا در اين صورت اصل مال را «٦» قرار مى‌دهيم.

مثال ديگر: كسى مرده و از وى پدر و مادر، دو همسر، دو پسر، و دو دختر بجامانده؛ ارث به اين ترتيب ميان آنها تقسيم مى‌شود:

پدر و مادر هر كدام يك ششم. دو همسر بجامانده از وى يك هشتم. حال عددى كه (٨) و (٦) داشته باشد «٢٤» است‌[١]؛ ليكن از آنجا كه يك هشتم «٢٤» [/ ٣] قابل تقسيم بر دو نفر نيست‌[٢]، آن را در «٢» ضرب مى‌كنيم و به عدد «٤٨» دست مى‌يابيم؛ پس از خارج كردن سهم فرض بران، بيست و شش تا باقى مى‌ماند، و سهام بقيه وارثان [يعنى دو پسر و دو دختر] شش تاست [هر پسر دو سهم و هر دختر يك سهم‌]، كه «٦» و «٢٦» درنصف مشتركند؛ لذا «٣» راكه نصف «٦» است در «٤٨» ضرب مى‌كنيم و به عدد «١٤٨» دست مى‌يابيم و اين عدد را اصل مال قرار مى‌دهيم‌[٣].

مثال ديگر: از ميّت عمو و عمّه مادرى، عمو و عمّه پدرى، دايى و خاله مادرى، و دايى و خاله پدرى بجامانده، ارث به اين ترتيب ميان آنها تقسيم مى‌شود:

[١]. زيرا« ٦» و« ٨» متوافقان هستند و وفق آنها( ٢) است؛ لذا يك دومِ يكى از( ٨) و( ٦) را در ديگرى ضرب مى‌كنيم و به رقم« ٢٤» كه مخرج مشترك اين دو عدد است دست مى‌يابيم.

[٢]. مراد دو همسرى است كه از ميت بجامانده است.

[٣]. بيان مطلب: از« ٤٨» سهم،« ١٦» تا به پدر و مادر« ٦» تا به دو زوجه تعلّق مى‌گيرد كه جمعاً« ٢٢» تا مى‌شود به اين صورت

( پدر ومادر) ١٦/ ٢* ٨/ ٦/ ٦: ٤٨

( زوجه) ٦/ ٨/ ٨: ٤٨

٢٢/ ٦+ ١٦

آنگاه پس ازكم كردن« ٢٢» از« ٤٨»، باقيمانده« ٢٦» خواهد بود. حال سهام ديگر وارثان‌[ يعنى دو پسر و دو دختر كه فرض بر نيستند]« ٦» است‌[ چون دو پسر هركدام« ٢» سهم، و دو دختر هركدام« ١» سهم مى‌برند كه جمعاً« ٦» سهم مى‌شود]. ونسبت ميان« ٢٦» و« ٦» توافق است كه وفق آنها« ٢» است؛ لذا نصف رقم« ٦» را كه« ٣» مى‌باشد در« ٤٨» ضرب مى‌كنيم و به رقم« ١٤٤» دست مى‌يابيم و آن را اصل مال قرار مى‌دهيم.