رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٤٧٧ - رساله اجوبه مسائل ميرزا محمد حفيظ ملامحمداسماعيل مازندرانى خواجويى(م ١١٧٦ ه ق)

باشندبر وجهى كه اصلاً مشاهده اهل صف اوّل نتوانند كرد، و مع ذلك حكم به بطلان نماز ايشان مشكل است، چه ايشان در بعض احوال نماز چون حال ركوع يا سجود يا غير آن مى‌توانند كه مشاهده كنند كسانى را كه مشاهده مى‌كنند اهل صف اوّل را و همين قدر براى صحت نماز ايشان كافى است.

و در غسل ارتماسى خروج مرتمس به جميع بدنه از آب ضرور نيست بل اگر به جميع بدنه در زير آب باشد و در همان حال نيت كرده از آب برآيد غسل او صحيح است.

و چون گردى خالى از عين نجاست از زمين نجس به تحريك بادى يا غير آن برخيزد و بر بدن و جامه خشك نشيند، تطهير آن ضرور نيست بل مجرد تكانيدن و نفخ كردن كافى است بلكه اين هم ضرور نيست؛ چه نجس بودن گرد كذايى و خاصّه منجّس بودن آن معلوم نيست، بل مى‌توان گفت كه فرق ميان اين گرد و هواى واصل به جامه و بدن از زمين نجس نيست، با آن كه حكم به وجوب تطهير ثوب و بدن به جهت رسيدن گرد كذايى در بعض صور مستلزم حرج است، ولااقل خالى از عسر نيست، و هردو به آيه و روايت منفى است.

و مراد فقها از حق سلطانى كه از آن زكات را وضع كرده‌اند خراجى است كه سلطان عادل يا جائر از اراضى خراجيه مى‌گيرد، به شرطى كه از مقدار شرعى تجاوز نكند و زياد نگيرد، والا زكات از آن زياده موضوع نخواهد بود.

و بر تقديرى كه مضاجعه از حق زوجه باشد، چون زوجه حق خود را به زوج خود هبه كند برائت ذمه حاصل مى شود، لهذا چون شبى كه مضاجعه با او است اگر زوج را مرخص كند كه با ديگرى از حرائر او بسر برد مى‌تواند شد.

و در زمان غيبت صاحبنا- صلوات اللّه عليه- بر مالك نصاب واجب است كه‌