رسالههاى خطى فقهى - گروه محققان - الصفحة ٤٦٢ - باب دوم در بيان كيفيت تضمن آيات سوره منافقين بر مذمت تاركين جمعه

است؛ به جهت آن كه:

در آيه اولى: اشعار به توحيد است،

و در ثانيه: به رسالت و امامت و هدايت،

و در ثالثه: تأييد شريعت و استمرار و دوام آن،

و در رابعه: به اختلاف مراتب انسان به زيادتى بعضى بر بعضى و مراتب علم و فضل بعضى بر ديگر، پس شبهه كفار به آن كه حقيقت افراد يكى و او نسبت به افراد متّحد و مساوى است، پس تفضيل بعضى بر بعضى ممتنع است، مدفوع است به آن كه اين در صورتى است كه ما خداى تعالى را فاعل مُوجَب دانيم‌[١] و اين غلط است؛ بلكه فاعل مختار است و به هر كه مى‌خواهد فضل خود را مى‌دهد،

و در خامسه: به آن كه عمل به فروع شريعت از لوازم ايمان است،

و در سادسه: به آن كه از لوازم ايمان ترك استكبار از قبول حق و عمل به آنست،

و در هفتم: به آن كه گناهان مانع ولايت حق مى‌شود. پس لازم است او را رفع گناهان،

و در هشتم: اقرار به معاد و حساب و ميزان اعمال و بهشت از براى مطيعين و جهنم از براى عاصين.

همچنين در سوره منافقين در ضمن هشت آيه اشاره مى‌فرمايد به علامات منافقين:

اوّل: آن كه در زبان اگر تصديق حق و اهل حق مى‌نمايد، ليكن در باطن كاذب‌اند.

دوم: آن كه قسم دروغ بسيار مى‌خورند، و مردمان را از راه خدا باز مى‌دارند، و از آن جمله است سعى به ذكر خداى تعالى به مساجد و عبادت، و شنيدن سخن حق و موعظه.

[١].« فاعل موجَب» فاعلى را گويند كه از خود هيچ اراده و اختيارى نداشته باشد و در كار و اثر بخشيدن مجبور باشد؛ مانند آتش در سوزاندن و خورشيد در نور افشانى.