٣. اينكه واسطه‌ها و همه سببها را در پاسخ نياورده است: «فَانّى‌ قريبٌ. همانا من نزديكم» و نگفته است: «فَقُلْ انَّهُ قريبٌ. [در پاسخ آنان‌] بگو كه: او نزديك است».

٤. اينكه نزديكى به بندگانش را با حرفِ «انّ»، كه يكى از ابزار تأكيد است، مؤكَّد و استوار و قطعى كرده است.

٥. اينكه اين نزديكى را با «وصف» (قَريبٌ)، كه صفت مُشْبهه است و مفهومِ استوارى و قرار و سلب ناپذيرى دارد، آورده است تا دوام و هموارگى و قرارِ نزديكى خود به بندگانش را بفهماند. و مى‌فرمايد:

نَحنُ اقْرَبُ الَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوُرِيدِ. ما از رگ گردنش به او (انسان) نزديك‌تريم.

آنچه حقّ است اقرب از «حبلُ الوريد»		تو فكنده تيرِ فكرت را بعيد
اى كمان و تيرها بر ساخته‌		صيد نزديك و تو دور انداخته‌[١]
دوست، نزديك‌تر از من به من است‌		وينت مشكل كه من از وى دورم‌
چه كنم، با كه توان گفت كه او		در كنارِ من و من مهجورم؟![٢]

٦. اينكه وعده اجابت «اجِيبُ دَعْوَة الدَّاعِ» را تنها با قيدِ «اذا دَعانِ»، كه همان خواندنِ خواننده‌ (دَعْوَةَ الدَّاعِ) است، آورده است؛ يعنى اين قيد، چيزى جز خود «مقيّد»، نيست؛ چرا كه «مقيد» خواندنِ خداست و قيد نيز همان خواندنِ خداست و دليل آن است كه خواندنِ خواننده، بى‌هيچ قيد و شرطى اجابت مى‌شود؛ نظير آنچه در آيه: ادْعُونى‌ اسْتَجِبْ لَكُمْ.[٣] مرا بخوانيد. شما را پاسخ مى‌گويم» آمده است، كه هم دعا و هم اجابت آن را مطلق (بى هيچ قيد و شرطى) آورده است.

اين ظرافتها و زيبايى‌ها و دلربايى‌هاى ياد شده، كه اين آيه را در جايگاهِ بلندى از اعجاز نشانده است، دليل اهتمام ويژه خداوندِ مهر گسترِ مهربان بر اجابت حتمى و بى‌قيد و شرط دعاها و خواندنها و خواستنهاى بندگان از اوست كه از ناب‌ترين‌

[١] - مثنوى، دفتر ششم، بيت ٢٣٥٣- ٢٣٥٤.

[٢] - گلستان

[٣] - غافر، آيه ٦٠