الشُّكْرَ لَمْ يُحْرَمِ الزِّيادَةَ.[١] هر كه را چهار چيز ببخشند، از چهار چيز محروم ننمايند: آن را كه توفيقِ دعا دهند، از اجابت، و كسى را كه توفيق توبه دهند، از پذيرفته شدن، و كسى را كه توفيق استغفار (آمرزش‌خواهى) دهند، از آمرزش، و كسى را كه توفيق سپاسگزارى دهند، از فزون‌بخشى نعمت، محروم ننمايند.

پيامبر اكرم ٦ فرمود:

مَنْ فُتِحَ لَهُ مِنكُم بابُ الدُّعاء فُتِحَتْ لَهُ ابْوابُ الرَّحْمَةِ.[٢] هر كه از شما كه درِ دعا را به رويش گشودند، درهاى رحمت و مهرِ خداوند را به رويش بگشايند.

آرى! همچنان كه از سرِ مهر و بنده‌نوازى در وجود ما طلب را ايجاد كرد و تقاضا را در نهانِ جانمان نهاد، برآوردنِ آن را نيز خود بر عهده گرفت:

اجيبُ دَعْوةَ الدَّاعَ. خواننده را، چون مرا خوانَد، پاسخ مى‌گويم.

در اينجا لازم است به دو نكته ضرورى در زمينه اجابت دعا اشاره شود: نخست، اينكه اجابتِ دعا به دست اوست، همچنان كه ميلِ دعا و خواندن خداوند نيز از اوست؛ چرا كه «ما سِوَى اللَّه» و از جمله انسان، جز مملوك بودن، كه حقيقت او را شكل مى‌دهد، در برابر خداى مالك، هيچ ندارد و «بى عنايات خدا، هيچ است، هيچ». بنا بر اين، نه تنها هستى آنها، بلكه هيچ ناحيه‌اى از جوانب حياتشان از خداىِ مالك جهان، پوشيده نيست:

سَنُريهِمْ آياتِنا فى الآفاقِ وَ فىِ انْفُسِهِم حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ انَّهُ الْحَقُّ اوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ انَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَىْ‌ءٍ شَهْيِدٌ، الا انَّهُمْ فىَ مِرْيَةٍ مِنْ لِقآءِ رَبِّهِمْ الا انَّهُ بِكُلِّ شَىْ‌ءٍ مُحيطٌ.[٣] زودا كه به آنان نشانه‌هاى خويش را در كناره‌هاى جهان و در جانهاى خودشان بنماييم تا آنكه برايشان روشن شود كه همانا او حقّ است.

آيا اين بس نيست كه پروردگار تو بر هر چيزى گواه است؟ آگاه باش كه‌

[١] - نهج البلاغة، حكمت ١٣٥

[٢] - به نقل از: الميزان، ج ٢، ص ٤٣

[٣] - فُصِّلَت، آيه ٥٣- ٥٤