باستان بر ضّد اراده آسمان قيام كند؛ بلكه بر عكس، آنچنان خاضع شده است كه «عبد» خداوند باشد. شأن و كرامت او ناشى از آن است كه خليفه خداست و قادر است اراده و مشيّت مولاى متعال جهان را اجرا كند. در آموزه‌هاى اسلامى، انسان، پاك زاده مى‌شود.

پيامبر خدا مى‌فرمايد:

كُلُّ مَولُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، يعنى الْمَعرِفَةَ بِانَّ اللَّهَ- عَزَّ وَ جَلَّ- خالِقُهُ.[١] هر كودكى بر سرشت، زاده مى‌شود؛ يعنى شناخت اينكه خداى- عزوجلّ- آفريدگار اوست.

و در اثر تلقينها و تربيتهاى ناصحيح و نادانى، دچار آلودگى، غفلت و دورى از خداوند مى‌شود و از فرمانهاى او سر مى‌پيچد. نيز مى‌تواند پاك زندگى كند و پاك از دنيا برود:

مَنْ عَمِلَ صَالِحاً مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى‌ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ.[٢] هركس از مرد و زن كه كارى نيك و شايسته انجام دهد، در حالى كه مؤمن باشد، هر آينه، مزدشان را بر پايه نيكوترين كارى كه مى‌كردند، پاداش مى‌دهيم.

اگر چه احاطه غفلت و گناه، آدمى را گرفتار خشم و غضب خداوند مى‌سازد و گاهى نيز راه گريز از آن را به روى او مى‌بندد؛ امّا خداوند، هيچ‌گاه او را در اين حيرت و سردرگمى رها نكرده است؛ بلكه با فرستادن پيامبرانش راه بازگشت از گناه، يعنى درِ توبه را به روى او گشوده و به طبيعت و گوهر توبه و آثار و پيامدهاى نيكوى آن آشنا كرده است:

قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ.[٣] گفتيم: همه از آن (بهشت) فرو شويد. پس اگر رهنمودى از من به سوى شما بيايد، آنان كه از راهنمايى من پيروى كنند، نه بيمى برآنهاست و نه اندوهگين مى‌شوند.

[١] - الكافى، ج ٢، ص ١٣

[٢] - نحل، آيه ٩٧

[٣] - بقره، آيه ٣٨