چنانكه در پيش اشاره شد، ايمان به روز جزا- روزى كه نيكوكاران، از پاداش اعمال خويش برخوردار مى‌شوند و زشتكاران، به كيفرِ گناهان خويش مى‌رسند- از اركان دين و از اصولِ قطعى در باورِ مؤمنان است، و آدمى اين ضرورت را با ذات خويش احساس مى‌كند و از هر گونه افسانه و ابهام، به دور است. انسان، به مقتضاى طبيعت خود، در جستجوى روز جزاست؛ چرا كه مى‌خواهد ثمره تلاش‌هاى زندگى كنونى و اين جهانىِ خود را از نيك و بد، زشت و زيبا، دريافت كند.

از اين رو، مؤمنان با تكيه و اطمينان به وحى الهى، روز جزا را وعده قطعى و تخلّف‌ناپذير خدا مى‌دانند و باور دارند كه بى‌گمان، روز رستاخيز فرا مى‌رسد، ميزان عدل الهى، بر پا مى‌گردد و به حساب مردم، رسيدگى خواهد شد؛ زيرا مى‌دانند همان گونه كه در آفرينش خداوند حكيم، لغو و بيهوده وجود ندارد و در همه جهان، هيچ آفريده‌اى، بى‌هدف آفريده نشده است، انسان نيز رستاخيزى در پيش رو دارد. مؤمنان با انديشيدن درباره هستى، خاضعانه هدفدار بودن آن را دريافته‌اند:

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّموتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لآيَاتٍ لَأُوْلِي الْأَلْبَابِ.

الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَاماً وَقُعُوداً وَعَلَى‌ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّموتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.[١] در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و شدِ شب و روز، هر آينه نشانه‌هاست براى خرد ورزان؛ آنان كه خداى را ايستاده و نشسته و خفته بر پهلوهاشان، ياد مى‌كنند و در آفرينش آسمانها و زمين، مى‌انديشند كه: اى پروردگار ما! تو، اين همه را بيهوده نيافريدى، تو منزّهى، [از اينكه كارى به گزاف و بيهوده كنى‌]. پس ما را از عذاب آتشِ دوزخ، نگاه دار.

و چنين مؤمنانى، در مى‌يابند كه خودِ آدمى نيز هماهنگ با آفرينش، آهنگ هدفِ خويش را دارد:

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّموتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ

[١] - آل عمران، آيه ١٩٠- ١٩١