اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٢٤٣ - معاد عرصه ظهور پاداش و كيفر

پيچيده شود، نوشته خود را پوشيده مى‌دارد، آسمانها در هم پيچيده مى‌شوند و چون نوشته‌هاى طومار جمع شده، ناپديد مى‌گردند.

فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرّةٍ خَيْراً يَرَهُ.[١] پس هر كس كه هموزن ذرهّ‌اى نيكى كند، آن را خواهد ديد.

آن گاه مى‌افزايد:

واژه ثواب، هم در نيكى به كار مى‌رود و هم در بدى؛ ولى به طور متعارف و در بيشتر موارد، در مورد نيكى كاربرد دارد.[٢]

الَمُوْفُوْر: تمام و كامل. جَزاءً مَوْفُوراً: پاداشى كه هيچ نارسايى در آن راه ندارد.

عِقاب: مرحوم فيض كاشانى مى‌گويد:

العُقُوبَةُ وَ هِىَ جَزاءُ الشَّر مِنَ العَقِبْ، وَ هِىَ مُؤَخَّرُ الْقَدَم لِانَّهُ يَجِى‌ءٌ بِعَقَبِ الْعَمَلِ وَ اصْلُهُ لِمُطْلَقِ الشَّى‌ءٍ الْمُتَاخِّرِ لكنْ غَلَبِ اسْتِعْمالُهُ فِى جزاءِ عَمَلِ الشَّرِّ قِبالَ الثَّوابِ.[٣] عقاب و عقوبت، به معناى كيفر بدى‌هاست كه ريشه آن «عَقِبَ»، يعنى پشت و پاشنه پاست، و عقوبت را در كيفر و جزا به كار برده‌اند؛ براى اينكه به دنبال هر عملى كه از آدمى بروز مى‌كند، مى‌آيد و معناى اصلى آن، هر چيزى است كه در انتها و پايان قرار مى‌گيرد؛ ليكن در كيفر كارهاى بد و زشت و ناروا شهرت يافته است؛ همچنان كه ثواب، به عنوان پاداش كارهاى نيك آمده است.

مَحذُور: ترسناك و حَذَر كردنى. «إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُوراً».[٤]

قرآن مجيد و روايات معصومان (ع) از اشارت به مرگ، آخرت، داورى خداوند درباره اعمال انسان، پايان جهان، و رستاخيز، سرشار است. كمتر موضوعى در قرآن و حديث هست كه به اندازه «معاد»، يعنى بعث و نشور، تكرار شده، به اندازه آن مورد تكيه و تأكيد باشد، تا آنجا كه بدون عنايت و اشاره به تعاليم معادشناسى اسلام، و معنا و اهمّيتى كه اين تعاليم، نه تنها براى فرجام كار انسان، بلكه براى زندگى اين جهانى او نيز دارد، نمى‌شود

[١] - زلزله، آيه ٧

[٢] - مفردات الفاظ قرآن، ص ١٧٩- ١٨٠

[٣] - محجة البيضاء، ج ٨، ص ٤١٩

[٤] - اسراء، آيه ٥٧