اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٢٣٤ - مصطفى فرمود دنيا ساعتى است

بيم داده شدند، رويگردان‌اند.

درباره محدود بودن عمر آفتاب و ماه و حركت آنها آمده است:

وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِاجَلٍ مُسَمًّى.[١] و مهر و ماه را رام كرد كه هر يك تا هنگامى نام برده بروند.

و درباره محدود بودن عمر آدمى در اين جهان مى‌فرمايد:

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِن طِينٍ ثُمَّ قَضَى‌ أَجَلٌ مُسَمًّى عِندَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ.[٢] اوست كه شما را از گِل آفريد. سپس سرآمدى را [براى زندگى شما در دنيا] مقرّر داشت، و سرآمدى نام برده (معيّن) نزد اوست. آن گاه شما به شك اندريد.

به يك معناى ژرف، با توجّه به مفهوم آيات ياد شده مى‌توان گفت: پس از تكميل آفرينش و بروزِ حيات و تنظيم نيازها و ابزارهاى مناسب براى برآورده شدن آنها، حقّى كه آفريدگان بر آفريدگار خويش دارند، اين است كه آنها را به سوى هدفها و اجلهايى كه در پيش دارند، سوق دهد. و اين نكته دقيق و ظريفى است كه در زمينه هدايت به معناى عامّ و شامل آن (هدايت عمومى)، مكرّر در منابع دينى ما، بويژه قرآن كريم، بدان اشاره شده است:

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى‌. الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى‌. وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى‌.[٣] نام پروردگار برين را- كه برتر از همه چيزهاست- به پاكى بستاى؛ آنكه بيافريد و سامان بخشيد و آنكه اندازه نهاد و راه نمود.

در جاى ديگر، بدين حق به گونه‌اى صريح و روشن تأكيد كرده است:

إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى‌. وَإِنَّ لَنَا لَلآخِرَةَ وَالْاولَى‌.[٤] راستى را كه رهنمونى، هر آينه بر ماست؛ راستى را كه جهان پسين و آغازين، هرآينه از آنِ ماست.

[١] - رعد، آيه ٢

[٢] - انعام، آيه ٢

[٣] - اعلى، آيه ٣

[٤] - ليل، آيه ١٢- ١٣