اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ١٨٥ - ستايش خداوند و سپاسگزارى از نعمتهاى او

قديم‌الّذات را مشاهده كند، اهل تفكّر است.[١]

(كليّات شمس)

با اينكه در سلوك عارفانه، مقصد نهايى، رسيدن به شناسايى حقيقى و نيل به وصال حق است و عارف در سلوك نظرى خود، كه بدان اشارت رفت و شيوه‌اى از انديشيدن است نيز در سلوك عملى‌اش، كه تصفيه باطن و سير منازل و مراحل خاصّى است كه از قيد و بند كثرتها و تعيّنها و كدورتهاى نفسانى مى‌رَهَد و با مَدَد «اللّهم ارِنا الأشياءَ كما هِىَ؛[٢] خدايا! چيزها را چنانكه هستند، به من بنما» و با يارى «رَبِّ زِدْنى‌ عِلْماً؛[٣] پروردگارا! مرا دانش افزاى»، در جستجوى حقيقت هستى و «ذات وجود» است، كه «ما بِهِ الّتحَقّقِ» موجودات است، و حقايق هستى را در حضورى بى‌واسطه مشاهده مى‌كند، در معرفت حق تعالى، آنچنان كه درخورِ ذاتِ اقدس و صفات الهى اوست، عاجز و درمانده و ناتوان است و روشن است كه فرومانده در حوزه معرفتِ حق، از توصيف جمال او نيز فرو مى‌ماند: عاكفانِ كعبه جلالش به تقصير عبادت، معترف كه: «ما عَبَدْ ناكَ حَقِّ عِبادَتِكَ» واصفانِ حِليه جمالش به تحيّر منسوب كه: «ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ».

(سعدى)

[١] - گلشن راز، ص ١٢

[٢] - مفايتح الغيب، ص ٦٥٠

[٣] - طه، آيه ١١٤