در انديشه اسلامى و باور عشق‌ورزانه انسانِ باايمان، ستايش خداوند، همان درك و احساسى است كه قلب مؤمن، هر گاه كه به ياد خدا مى‌افتد، در آن غرق مى‌شود؛ زيرا كه اصل هستى او، فيضى از خداست و اين خود، سپاسگزارى فراوانى را مى‌طلبد. اساساً انسان در هر لحظه و هر چشم برهم زدن و هر گامى كه برمى‌دارد، نعمتهاى خداوند، سرشار و پياپى، بر او فرو مى‌ريزد، و از اين روست كه ستايش خداوند، در آغاز و انجام، يكى از پايه‌هاى اساسى تفكّر اسلامى در شناختِ درست و ژرفِ كائنات هستى، و درك صحيح رابطه جهان متحوّل، با مبدأ ثابت و پايدار جهان است و يگانه راه دريافتِ درست حكمت وجود انسان و رهايى او از پوچى و پوچ‌انديشى، و بيانگر فلسفه حيات آدمى و تلاش او در اين جهان است.

وَ هُوَ اللَّهُ لاالهَ الّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فى الْاولى وَ الآخِرَةِ وَ لَهُ الْحُكْمُ وَ الَيْه تُرْجَعُونَ.[١] و اوست خداى يكتا. خدايى جز او نيست. او راست سپاس و ستايش در اين جهان و آن جهان، و او راست فرمان، و به سوى او باز گردانيده مى‌شويد.

ستايش خداوند و سپاسگزارى از او، از يك سو سرآغاز و ديباچه قرآن كريم و كليد گنجينه‌هاى ياد خدا و مايه افزونى نعمتهاى اوست:

الْحَمْدُ للَّهِ الّذى‌ جَعَلَ الْحَمْدَ مِفْتاحاً لِذِكْرِهِ، وَ سَبَباً لِلْمزَيدِ مِنْ فَضْلِهِ، وَ دَليلًا عَلى آلائِهِ وَ عَظَمِتِهِ.[٢] سپاس و ستايش، خداى راست كه حمد را كليد ياد خويش، و سبب فزونى فضل و رحمت خود، و راهنماى نعمتها و دليل‌

[١] - قصص، آيه ٧٠

[٢] - نهج البلاغة، خطبه ١٥٧. چه بسا كه معناى« ذكر» در سخن امام( ع)، نه ياد خداوند، بلكه قرآن كريم باشد. در اين صورت، اين سخن، اشاره‌اى است به آغاز شدن قرآن با« حمد» و مى‌سزد كه هر دو( هم يادِ خدا و هم سوره حمد) باشد، بدين معنا كه ستايش، هم فاتحه و گشايش قرآن، و هم كليد و رمز ياد پروردگار جهانيان است:« الحمد للَّه‌رب العالمين»