اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ١٠١ - شرايط اجابت دعا

٤. انصاف و نگاهداشت حدّ و اندازه‌خواهى از خداوند

ادب اقتضا مى‌كند كه آدمى در مقام تقاضا از خداوند، انصاف و حدّ را در خواسته، پاس دارد و قدر و منزلت خود را مراعات كند. بنا بر اين، نبايد از خدا بخواهد كه او را مثلًا داناترين و ثروتمندترين و با قدرت‌ترين قرار دهد؛ زيرا كه اين گونه خواستن، گذشته از آنكه ريشه در خودخواهى و برترمنشى و پُرافادگى آدمى در برابر خداى بزرگ دارد، بر خلاف سنّت الهى در زندگى اجتماعى انسانهاست:

نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشآءُ وَ فَوْقَ كُلِّ ذِى عِلْمٍ عَليمٌ.[٢] هر كه را بخواهيم، به پايه‌ها بالا مى‌بريم؛ و بالاى هر دانايى، بسيار دانى هست.

على (ع) فرمود:

انّ لِلّدُعاء ارْبَعَ خِصالٍ: اخْلاصُ السَّرِيَرةِ، وَ احْضارُ الّنِيَّةِ، وَ مَعْرِفَةُ الْوَسِيلَةِ، وَ الْانْصافُ فىِ الْمَسئَلَةِ.[٣] براى دعا چهار ويژگى است:

پاكدلى؛ داشتن انگيزه و آهنگ؛ شناختِ راه و دستآويز؛ انصاف و نگاهداشت حد در خواسته.

امام صادق (ع) فرمود:

لا يَسْئَلَ فَوْقَ قَدْرِهِ، فَانَّهُ يَسْتَحِقُّ الْحِرمانَ.[٤] [كسى‌] بيش از حدّ و منزلت خود نخواهد، كه سزاوار ناكامى و بى‌روزى ماندن است.

[١] - مثنوى، دفتر يكم، بيت ٢٧٤٤- ٢٧٥١.

[٢] - يوسف، آيه ٧٦

[٣] - مجموعه ورّام، ج ١، ص ٣٠٢

[٤] - سفينة البحار، ج ٢، ص ١٨١