اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٩٩ - شرايط اجابت دعا
٢. چيزى را نخواهد كه از آنِ ديگرى است
كسى كه از خداوند خواستهاى دارد، نبايد چيزى يا نعمتى را كه به ديگرى داده است، بخواهد، چرا كه چنين خواستهاى اوّلًا تقاضاىِ سلب آن نعمت از ديگرى است كه آن را «حسد» و در زبان فارسى بدخواهى و بدسِگالى گويند. ثانياً چنين درخواستهايى هيچ گاه برآورده نخواهد شد. بنا بر اين، لازم است هرگاه نعمتى را همچون مال فراوان يا مقام و جايگاه اجتماعى يا جمال و ديگر كمالات انسانى و ... در دستِ ديگرى ديد، آرزوى زوال آن را نكند، بلكه همانند آن را از خداوند طلب نمايد، كه «غبطه» و در زبان فارسى «رشك ورزى» و آرزوى نعمت كسى را داشتن، بدون خواستنِ زوال نعمت از او گويند. و اين، حالت نيكويى است كه آدميان را در جستجوى كمالات انسانى مدد مىرساند؛ زيرا اگر مردم به گونهاى باشند كه خوبى و زيبايى و دلربايى نعمتى را در نيابند و مانند آن را آرزو نكنند، هرگز در مقام طلب و كاوش بر نمىآيند و به كمالى نمىرسند و همواره در نقص و كاستى مىمانند.
اهل كمال گفتهاند: آدمى نخست، لذّت كمال را مىچشد، بعد آن را مىشناسد، سپس مشتاق مىشود و آن گاه در مقام طلب بر مىآيد و سرانجام بدان مىرسد.
٣. بى نيازى از خلق را از خدا نخواهد
دعا كننده در مقام نيايش نبايد بخواهد كه خداوند او را از خلق خود بىنياز گرداند. چنين دعايى هرگز اجابت نخواهد شد؛ زيرا كه بر خلاف سنّت جارى خداوند در تدبير زندگى اجتماعى است. در اين عالم، كسى نيست كه نيازمند به ديگرى نباشد. آدميان از نظر توانايىها و استعدادها با يكديگر متفاوتاند و از همين روست كه به هم نيازمندند. از پيامبر خدا روايت شده كه فرمود:
لَيْسَ مِنْ احَدٍ الّا وَ هُوَ مُحْتاجُ الَى النّاسِ.[١] هيچ كس نيست، مگر اينكه نيازمند به مردم است.
مردى در حضور امام زين العابدين (ع) گفت: «اللَّهُمَ اغِننى عَنْ خَلْقِكَ. بار الها! مرا از
[١] - بحار الأنوار، ج ٩٣، ص ٣٢٥