معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٤٤٤
بازگشتی به آغاز
مثل اين سخن درباره ازدواج اُمّ كلثوم ، پس از عُمَر ، جارى است . چگونه مىتوان اين نقل را پذيرفت كه اُمّ كلثوم بعد از عُمَر با «عَوْن» ازدواج كرد و پس از او به زناشويى برادرش «محمد» درآمد ، در حالى كه در كتابهاى تاريخ مىخوانيم : «عَوْن و محمد ـ دو فرزند جعفر ـ در سال ١٧ هجرى در شوشتر (يكى از شهرهاى جنوب غربى ايران) به شهادت رسيدند» ؟![٩٩٠]
میدانیم که عُمَر در سال ١٧ هجرى با اُمّ كلثوم ازدواج كرد و در ذیقعده همان سال ـ براساس آنچه مورخان آوردهاند[٩٩١]ـ همبستر شد .
[در اينجا ، اين پرسش به ذهن مىآيد كه] ازدواج «عون» و «محمد» با اُمّ كلثوم در چه سالی بود ؟! چه زمانی یکی از دو برادر ، سپس دیگری از دنیا رفت ؟ در حالی که ازدواج نخست اُمّ کلثوم با عُمَر تا سال ٢٣ هجری [هنگام مرگ عُمَر] پایدار ماند .
مثل این اشکال ، درباره ازدواج اُمّ کلثوم با عبدالله بن جعفر پیش میآید که آیا بعد از طلاق زینب بود یا پس از مرگ آن بانو ، صورت گرفت .
چگونه این مطلب با این سخن جور درمیآید که گفتهاند : علی علیهالسلام اُمّ کلثوم را به «عون» و «محمد» و «عبدالله» فرزندانِ برادرش (جعفر بن ابی طالب) داد ؟ این سخن بدان معناست که ازدواج عبدالله بن جعفر با اُمّ کلثوم ، پیش از شهادت امام ١ در سال ٤٠ هجری رخ داد !
اگر این نقل درست باشد ، چگونه هماهنگ میافتد با اینکه عبدالله ، شوهر حضرت زینب ٢ بود و زینب ، به عنوان همسر عبدالله باقی ماند تا اینکه در سال ٦٢ هجری ، در خانه او درگذشت .
[٩٩٠]. الإصابه ٦: ٨ ، رقم ٧٧٦٩.
[٩٩١]. تاريخ طبرى ٢: ٤٩٢؛ ثقات ابن حبان ٢: ٢١٦.