معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٣٤٩
اینکه امام ١ میفرماید : «آن دو از هم ارث نبردند» صدور تقیهای این روایت را گویاست ، وگرنه باید ارثبَری آن دو از یکدیگر ، بیان میشد .
آری ، این حکم ، با یکی از دو دیدگاه فقه اهل سنت همسوست که قائلاند دو مردهای که تاریخ مرگشان معلوم نباشد ، از هم ارث نمیبرند ؛ خواه به غرق شدن یا به زیر آوار رفتن درگذشته باشند و خواه به سبب دیگر .
بسا امام ١ این فتوا را برای «داوَرْدی» یا «ثَوری» (یا دیگر راویان اهل سنت) بیان داشت و درباره زنی که همراه فرزندش درگذشت و معلوم نبود که کدام یک از آن دو زودتر از دیگر مرده است ، فتوا داد که از هم ارث نمیبرند ، و اهل صِفِّین و مرگ اُمّ کلثوم و زید بن عُمَر را در یک روز ، شاهد آورد و قدّاح این روایت را شنید [و بعدها باز گفت] .
در کلام امام ١ این قید وجود نداشت که وی دختر علی علیهالسلام بود ، قدّاح یا جعفر بن محمد قمی (یا دیگر راویان) از باب همگامی با جریانی که میان مردم مشهور بود ، آن را به سخنِ امام افزودند .
باری ، اخبار فرزند زایی اُمّ کلثوم برای عُمَر ، از روایات اهل سنت است و در کتابهاشان وجود دارد . در آثار ما روایتی که این اخبار را تأیید کند یافت نمیشود مگر روایت شیخ طوسی در «تهذیب الأحکام» و کتاب «الخلاف» که تقیهای و برای استشهاد بیان شده است .
احادیثی که در منابع شیعه هست ، بر فرزند آوری اُمّ کلثوم برای عُمَر دلالت ندارد و از این موضوع ، تهی است .
در روایت کافی ، از عبدالله بن سنان و معاویة بن عمّار ، درباره زن شوهر مُرده از امام صادق ١ میپرسند که کجا عدّه نگه دارد ؟ امام ١ میفرماید : هر جا که خواست ! علی علیهالسلام پس از مرگ عُمَر نزد اُمّ کلثوم آمد و او را به خانه خودش بُرد.[٧٧٧]
[٧٧٧]. الکافی ٦: ١١٥ ، حدیث ١ و ٢.