معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٣٥١
دو پرسش
در اينجا دو سؤال به ذهن مىآيد :
سؤال اول : آيا اُمّ كلثوم و زيد در يک روز از دنيا رفتند يا در پی هم درگذشتند ؟
سؤال دوم : آيا تعميم اَحاديثِ «ميراثُ الغَرْقى وَالمَهْدُوم عَلَيْهم» (ارث كسانى كه با هم غرق شدهاند يا زير آوار از بين رفتهاند و ) بر كسانى كه ناگهان خودشان هلاک شدند ـ چنان كه در روايتِ قَدّاح هست ـ امكان دارد يا خير ؟
پاسخ سؤال اول
بايد گفت كه در اين زمينه شتابان نمىتوان پاسخ گفت ؛ زيرا روايات در اين راستا مختلفاند :
گاه تصريح شده كه : زيد بن عُمَر نوجوانى بود كه درگذشت .[٧٨٠]
بار ديگر گفته شده كه : وى مردى بود كه از دنيا رفت .[٧٨١]
در حديثى هست كه : زيد و مادرش در يک روز جان دادند .[٧٨٢]
نیز آمده است : زید و اُمّ کلثوم در یک زمان مردند .[٧٨٣]
همچنین میخوانیم : زید ـ که خُردسال بود ـ به همراه مادرش در یک ساعت ، جان سپردند و معلوم نبود که کدام یک از آن دو ، نخست جان داد .[٧٨٤]
در برخى از نصوص هيچ قيدى وجود ندارد .[٧٨٥]
[٧٨٠]. سير اعلام النبلاء ٣: ٥٠٢؛ در اين مأخذ آمده است كه: زيد ، جوان درگذشت و فرزندى از خود باقى نگذاشت.
[٧٨١]. تاريخ المدينه ١: ٣٤٥ (و جلد ٢ ، ص ٦٥٤).
[٧٨٢]. اَنساب الأشراف ٢: ٢٩؛ نَسَب قريش: ٣٥٣.
[٧٨٣]. المعارف ١: ١٨٨.
[٧٨٤]. تاریخ دمشق ٩: ٤٨٤؛ الجرح و التعدیل ٣: ٥٦٨ ، رقم ٢٥٧٦.
[٧٨٥]. سنن بيهقى ٧: ٧٠ ـ ٧١.