تاریخی ثابت نیست (و ما نادرستی آن را در این کتاب روشن می‌سازیم) بلکه این قول ، با انگیزه‌های سیاسی ، جعل شد و نیز به خاطر امکان وقوع اشتراک و اشتباه و اختلاط میان نام‌ها و کنیه‌های همسران عُمَر و میانِ کسانی که عُمَر به آن‌ها پیشنهاد ازدواج داد یا میان زنان معاصر عُمَر که در زمان وی می‌زیستند و «اُمّ کلثوم» نامیده می‌شدند .

مانند خلط میانِ افراد زیر :

— اُمّ کلثوم ، دختر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم خواهر فاطمه علیها السلام و همسر عثمان .

— اُمّ کلثوم ، دختر فاطمه علیها السلام -

— اُمّ کلثوم ، دختر جَرْول (معروف به «مُلَیْکه» ) زنِ عُمَر در جاهلیت و آغاز اسلام و مادر زید بن عُمَر بن خطّاب . [٧٩]

— اُمّ کلثوم دختر [عاصـم بن] ثابـت بن اَبی الأفـلـح ،[٨٠] که نامش جمیله (= عاصیه) بود (مادر عاصم بن عُمَر) .

— اُمّ کلثوم دختر ابوبکر که عُمَر او را از عایشه خواستگاری کرد و وی از این کار روی گرداند و تهدید کرد که اگر عایشه او را به عُمَر دهد ، نزد قبر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فریاد می‌کشد . [٨١]

اختلاط میان این متون و میان زنانِ موجود در آن زمان (زنان معاصر عُمَر) امری طبیعی است . گاه چیزهایی که برای یکی از آنان ثابت است ، به دیگری نسبت داده‌اند (و به عکس) .

بسا نام اُمّ کلثوم (دختر جَرْوَل) [٨٢] با اسم اُمّ کلثوم (دختر علی علیه‌السلام) خلط شده باشد . این اختلاط را به طور آشکار در نام فرزندانِ این دو ، می‌نگریم . پسر

[٧٩]. سیره ابن هشام ٣: ٧٩١؛ طبقات ابن سعد ٣: ٢٦٥؛ نسب قریش: ٣٤٩.

[٨٠]. نام وی ، قیس بن عصمة بن مالک است (طبقات ابن سعد ٣: ٢٦٥).

[٨١]. تاریخ دمشق ٢٥: ٩٦؛ کنز العمّال ١٣: ٦٢٦ ، حدیث ٣٧٥٩٠؛ الاستیعاب ٤: ١٨٠٧ ، رقم ٣٢٨٧.

[٨٢]. همسر عُمَر در زمان جاهلیت.