معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٣٥٢
در حكايتى آمده است كه : وى در پى نزاع و درگيرىاى كه ميان بنى عُدى برخاست ، كشته شد .[٧٨٦]
ضربهای خورد [و سرش شکست] و همین آسیب ، به حیات زید بن عُمَر پایان داد . پیوسته بیمار ماند و به شکمْروش دچار شد و جان سپرد .[٧٨٧]
نيز آمده است : عبدالملک بن مروان زيد و مادرش را سَمّ (و زهر) خوراند و آن دو مُردند و اين كار زمانى روى داد كه به عبدالملک گفتند : «اين [زيد] فرزند على و عُمَر است !» وى از قدرت گرفتنِ وى بيمناک شد و آن دو را سَمّ داد .[٧٨٨]
آوردهاند که زید در نماز صبح ضربهای خورد . مادرش بیرون آمد ، در حالی که میگفت : ای وای ، از نماز صبح چهها که ندیدم !
در هيچ يک از اين احاديث ، نيامده است كه «زيد» بر اثر فرو ريختن ديوار مُرد يا در دريا غرق شد و جان باخت (يا چيزهايى مشابه اینها) تا اخبار وی در این ابواب از کتابهای فقه و حدیث ، عنوان شود .
براى آنكه حقيقت را بيشتر دريابيم ، و بدانیم که زید فرزند عُمَر از کلثوم ، دختر جَرْوَل بود (نه از اُمّ کلثوم ، دختر فاطمه علیها السلام) باید جزئیات این حادثه را در کتابهای تاریخی بنگریم و به روایات صاحبان اخبار در این زمینه ، آگاه شویم .
[٧٨٦]. المحلی ١٠: ٤٨٩؛ الإستیعاب ١: ١٢٥؛ سير أعلام النبلاء ٣: ٥٠٢ ، در اين مأخذ مىخوانيم: هياهويى (و داد و فريادى) در شب رخ داد ، زيد در پىِ آن دَويد ، سنگى به او اصابت كرد و مُرد (سنن بيهقى ٧: ٧٠؛ تاريخ مدينه دمشق ١٩: ٤٨٣).
[٧٨٧]. تاریخ دمشق ١٩: ٤٨٧. در «العثمانیّه: ٢٣٦» آمده است: زید به دستِ سیاه غلامان مروان کشته شد. چون خبر مرگ زید به اُمّ کلثوم رسید ، در اندوه فرو رفت تا اینکه جان داد.
در «الوافی بالوفیات ١٥: ٢٤» میخوانیم: به منزلش برده شد و همواره مریض بود تا اینکه حدود سالِ پنجاه هجری ، درگذشت.
[٧٨٨]. مصنّف عبدالرزاق ٦: ١٦٤ ، حديث ١٠٣٥٤.