معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٣٢٥
مادرش اُمّ كلثوم ـ بنت على ـ به شک مىاندازد .[٧٣٨]
آرى ، اين شخص ـ بر حسب آنچه مصادر گفتهاند ـ گاه همان فرزند اُمّ كلثوم ، دختر جَرْوَل است[٧٣٩] كه به همراه برادرش عُبَيدالله بن عُمَر با معاويه در ماجراى صفين شركت كرد .
این زید (فرزند اُمّ کلثوم ، دختر جَرْوَل) و مادرش ـ در یک حادثه ـ در یک زمان مُردند و اینکه نَسبشناسان گفتهاند : «آیا زید بن عُمَر نسلی از خود بر جای گذاشت یا نه» برای پاسخ به مانند این پرسشهاست .
در پرتو آنچه گذشت ، به دست میآید که نظام حاکم به لحاظ شرکت محمد بن حنفیه و حسین و عبدالله بن جعفر و ابن عباس در تشییع جنازه زید ، و نیازشان به عادی جلوه دادن رابطه اهل بیت و صحابه ـ از نظر تاریخی و اعتقادی ـ زید (فرزند اُمّ کلثوم دختر جَرْوَل) را فرزند اُمّ کلثوم (دختر خردسال علی علیهالسلام) قرار دادند تا اهدافی را که در نظر داشتند اجرا کنند و اختلافها و کینهها را میان بنیهاشم و بنیعدی ، ذوب سازند .
[٧٣٨]. در بحث پیرامون خبر «قَدّاح» در ميراث غرقى ـ به خواست خدا ـ اين بحث را پى خواهيم گرفت.
[٧٣٩]. زیرا اُم کلثوم (دختر جرول) پیش از ازدواج با عُمَر ، با وَهْب خزاعی ازدواج کرده بود. پسری از او به نام «حارثة بن وهب خزاعی» داشت که فرزند خوانده عُمَر به شمار میآمد (فیض القدیر ٣: ٣٢٦).
نیز وی برای عُمَر ـ افزون بر زید ـ عبیدالله بن عُمَر را زایید. عبیدالله برادر مادری حارثة بن وهب بود (طبقات ابن سعد ٢: ١٨٣؛ تهذیب التهذیب ٢: ١٤٦ ، رقم ٢٩٨؛ الإصابه ١: ٦١٩ ، رقم ١٥٣٥).
همچنین وی پس از آنکه از عُمَر جدا شد (هنگامی که آیه ١٠ سوره ممتحنه ، نازل شد: ﴿وَلاَ تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ ﴾؛ زنان کافر را نگه ندارید) با جَهْم بن صفوان ازدواج کرد و از وی دارای اولادی شد. اینان به جان هم افتادند و زید برای آنکه به درگیریشان پایان دهد ، به میانشان درآمد.