معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٨٤
نمیرسد که اُمّ کلثوم ، دختر فاطمه ـ زینب وسطی ـ[١٧٧] با پسر عموی دیـگرش «عَـوْن» ازدواج کرده باشد ؛ زیرا عَوْن یا محمد ، برادرزادههای امام علی علیهالسلام و پسر خواندههایش و پسر همسرش اَسما بودند .
از این رو (چنان که خواهیم گفت) برای عُمَر جز اُمّ کلثوم کنیززاده نمیماند و بدین سان ، ازدواج عُمَر با اُمّ کلثوم (دختر فاطمه علیها السلام) از بُن مُنتفی میشود .
سید محسن امین در اَعیان الشیعه مینگارد :
اُمّ کلثوم و زینب کبرا ، دو خواهر تنی حسین ١ اند . این دو ، از آن حضرت جدا نمیشدند و حسین ١ از آن دو جدا نمیشد . هرگاه زینب کبرا ، همسر عبدالله بن جعفر (که شوهرش زنده بود) حسین را تنها نمیگذاشت ، زینب صغرا [دختر فاطمه علیها السلام که همسرش در کربلا یا در صفّین شهید شد] سزامندتر بود که آن حضرت را تنها نگذارد . زینب صغرا ، در شرافت و نجابت ، در رتبه بعد از زینب کبرا قرار داشت .[١٧٨]
بنابراین ، نمیتوان با قاطعیت شخصی را نامبرد که با اُمّ کلثوم (دختر فاطمه علیها السلام) ازدواج کرد و قائل شد که آن شخص ، عُمَر میباشد (نه فرد دیگر) زیرا علی علیهالسلام چند دختر داشت که «زینب» نامیده میشدند و به «اُمّ کلثوم» کنیت یافتند و هر کدام ، شوهری داشتند .
و نیز ، به خاطر پیچیدگیهایی که با شخصیت اُمّ کلثوم همراه است (سخنانی که درباره زندگی و شوهران و فرزندان و مقدار عُمر اُمّ کلثوم ـ و مانند آن ـ وجود دارد) نمیتوان به وقایع و رویدادهای مختلف ، قطع و یقین یافت .
[١٧٧]. این زینب ، همان زینب صغرا (دختر فاطمه) است که اندکی پیش گذشت؛ صغراست نسبت به زینب کبرا (عقلیه هاشمیان) و وسطی است نسبت به خواهر کوچکترش همسر محمد بن عقیل.
[١٧٨]. اعیان الشیعه ١: ٢٣٧.