معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٦٣
پیش از ورود به اصل بحث ، توضیح بعضی از اموری که از گوشه و کنار با آن مرتبطاند ، ناگزیر مینماید ؛ زیرا تاریخ را پیچیدگیهای فراوانی در برگرفته است . به خاطر سیاست بازیها یا عوامل و ملابسات دیگر ، بسا سخن مشهوری که پایه و اساسی ندارد و بسا حقی که باطل باشد و باطلی که حق درآید . با بیان عوامل تاریخی و اجتماعیای که با این ماجرا همراهاند ، به خواست خدا ، این دیدگاه را روشن خواهیم ساخت .
آری ، گاه روایت معتبر و دارای سند صحیح به چشم میخورد ، لیکن متنِ آن ، از ضعفها و شائبهها مصون نمیماند . در فصلهای این کتاب ، وارسی این گونه روایات لازم است ؛ چرا که اعتبار سند با اعتبار خود روایت ، فرق دارد و هر کدام موضوعی جداگانهاند .
گاه روایتی با اینکه ضعف سندی دارد ، معتبر میباشد و شواهد صحیحی از قرآن و سنتِ ثابتِ درست ، برای آن هست و گاه سند روایت صحیح است ، لیکن متنِ آن ، برخلافِ اصول قرآنی و حدیثی مسلّم میباشد ، از این رو ، به دورش افکنند .
«زمانی حدیث ، صحیح است که سند و متن [هر دو] درست از کار درآیند . در اینباره ، میتوانیم از زندگی روزانه ، مثالِ واقعی بیاوریم . هرگاه شخصی از فرد دیگری خبری را برای ما بازگوید ، نخستین چیزی که به ذهن ما میآید این است که با توجه به حال آن شخص و امانتداری و رفتار و کردار (و دیگر ملاحظاتی که برای اطمینان به او ضروری مینماید) ثقه بودنش را جویا شویم .