است)[٩٥٤] ؟ یا ابن عُمَر در زمان خلافت عبدالملک بن مروان بر اُمّ کلثوم نماز گزارد (چنان که در المصنّف هست)[٩٥٥] میان این دو دوره زمانی ، فاصله زیادی وجود دارد .

— آيا اُمّ كلثوم و فرزندش در يک روز مُردند ؟[٩٥٦] يا پشت سرهم از دنيا رفتند ؟[٩٥٧]

— آیا پسر فرضی اُمّ کلثوم ، به علت بیماری و درد ، درگذشت ؟ یا دیوار بر او و مادرش فرو افتاد و هر دو در یک زمان جان سپردند ؟

[٩٥٤]. المنمق: ٣١٢؛ در «اسد الغابه ٥: ٦١٥» می‌خوانیم: بر جنازه اُمّ کلثوم ، حسن بن علی و عبدالله بن عُمَر حضور یافتند. ابن عُمَر به حسن گفت: پیش بیا و بر خواهرت و خواهر زاده‌ات نماز گزار. حسن به عبدالله فرمود: بهتر است تو پیش افتی و بر مادرت و برادرت نماز گزاری [در پی این تعارف] ابن عُمَر پیش ایستاد و بر هر دو ، یک نماز گزارد و چهار تکبیر گفت.

[٩٥٥]. مصنف عبد الرزاق ٦: ١٦٣ ، حدیث ١٠٣٥٤.

[٩٥٦]. طبقات ابن سعد ٨: ٤٦٤؛ سنن نسائى ٣: ٧١ ، حدیث ١٩٧٨؛ مختصر تاريخ دمشق ٩: ١٥٩؛ الاستيعاب ٤: ١٩٥٦؛ المعارف: ١٨٨؛ مصنف ابن اَبی شیبه ٣: ٨ ، حدیث ١١٥٦٨.

[٩٥٧]. عبد الرزاق در «المُصَنَّف ٦: ١٦٤ ، حدیث ١٠٣٥٤» تصريح كرده است كه عبدالملک بن مروان از بیم آنکه بر سر خلافت با او درافتد ، وی را زهر خوراند؛ زيرا وى ، فرزند دو خليفه [عمر و حضرت على ١] بود.

اين سخن اشاره دارد به اينكه زيد تا اواخر قرن اول هجرى زنده بود در حالى كه اُمّ كلثوم پيش از آن از دنيا رفت. به نظر مى‌رسد كسى كه ابن عُمَر بر او نماز گزارد ، زيد پسر اُمّ كلثوم ـ دختر جَرْوَل ـ بود (نه فرزند فاطمه) جمله «أباه» در سخن عَمْرو بر جریر بجلی ، چپانده شده است در «المنمق: ٣١٢» عبارت چنین است: زید در نماز صبح توگوشی خورد. مادرش بیرون آمد در حالی که می‌گفت: ای وای ، از نماز صبح چه‌ها که ندیدم ! زیرا پدرش و شوهرش و پسرش (همه‌شان) در نماز صبح کشته شدند. این نقل ، بر حیات اُمّ کلثوم بعد از زید ، دلالت دارد.