از اينكه آيات روشن آن‌ها را رسيد) با هم نمى‌جنگيدند ، ليكن در اختلاف افتادند ؛ بعضى‌شان ايمان آوردند و بعضى از آن‌ها كفر ورزيدند ، و اگر خدا مى‌خواست با هم كارزار نمى‌كردند [و به جان هم نمى‌افتادند] و البته خدا آنچه را كه بخواهد انجام مى‌دهد .

با اين آيه ، مى‌توان استدلال كرد كه اصحاب محمد r ـ پس از آن حضرت ـ اختلاف ورزيدند ، بعضى‌شان ايمان آوردند و بعضى‌شان كفر ورزيدند .[٨٨٤]

نكته سوم

احكام شرعى براساس ظاهر اشخاص بار می‌شود (نه باطن افراد) اگر در شخصى كفر يا نفاق يا مانند آن باشد ، انسان وظيفه ندارد بر آن‌ها آثار شرعی بار کند . احکام شرعی بر اسلام ظاهری ، جاری می‌شوند .

در صدر اسلام منافقان بسيارى بودند كه پيامبر اكرم ٠ آن‌ها را به حال خودشان واگذاشت با اينكه مى‌دانست كينه اسلام و مسلمانان را در دل دارند .

پيامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم همدستى دو زن را عليه خود دانست[٨٨٥] و دريافت كه اَصحاب عَقَبَه دسيسه كردند كه آن حضرت را از گذرگاه خطرناكى در بالاى گردنه به پايين پرتاب كنند[٨٨٦] و با وجود اين ، هيچ كدام از آنان را به قتل نرساند ، بلكه دلشان

[٨٨٤]. الكافى ٨: ٢٧٠ (و در چاپ ديگر ، ص٢٢٥) حديث ٣٩٨.

نیز بنگرید به معجم‌های حدیثی در این سخن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم که فرمود: «لَمْ یَزالوا مُرتَدین مُنْذُ فارَقْتُهم» (از زمانی که از میانشان رخت بربستم ، مرتد شدند و پیوسته در ارتداد ماندند) و مانند این روایت؛ حدیث حوض و اینکه: «إنّهم ارتدّوا من بعده»؛ آنان پس از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم مرتد شدند.

[٨٨٥]. صحیح بخاری ٤: ١٨٦٦ و ١٨٦٨ ، حدیث ٤٦٢٩ و ٤٦٣٠ (و جلد ٥ ، ص ٢١٩٧ ، حدیث ٥٥٠٥)؛ صحیح مسلم ٢: ١١٠٨ ، حدیث ١٤٧٩؛ مسند احمد ١: ٤٨ ، حدیث ٣٣٩؛ سنن نسائی ٦: ٤٩ ، حدیث ١١٦١٠؛ کنز العمال ٢: ٢٢٥ ، حدیث ٤٦٦٨.

[٨٨٦]. مسند احمد ٥: ٤٥٣ ، حدیث ٢٣٨٤٣؛ (و به نقل از آن در مجمع الزوائد ١: ١١٠ و جلد ٦ ، ص١٩٥: الأحادیث المختاره ٨: ٢٢١ حدیث ٢٦٠؛ تفسير ابن كثير ٢: ٣٧٣.