معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٣٤

— شوهر زینب کبرا ٢ عبدالله بن جعفر می‌باشد .[٥٥]

— همسر رُقیه (دختر امام علی علیه‌السلام) مسلم بن عقیل است .[٥٦]

— شوهر نفیسه ، عبدالله بن عقیل می‌باشد .[٥٧]

افزون بر این ، می‌توانیم اطمینان یابیم که «اُمّ کلثوم» کنیه است (و نه اسم) از لابلای سخنانِ اهل سنت و شیعه ، این نکته به دست آید :

— از دَمِيْرى نقل شده است كه گفت :

بزرگ‌ترين صداق (و کابینی) كه خبر داریم ، صداق عُمَر است آن گاه كه با زينب ـ دختر على ـ ازدواج كرد ، مَهْر او را چهل هزار دينار قرار داد .[٥٨]

معناى سخن دَمِيرى اين است كه زينب ، اسمِ دختری بود که به اُمّ كلثوم کنیت داشت ؛ زيرا تزويج عُمَر با اُمّ كلثوم مشهور است ، نه با زينب .

— بَيْهقى از قُثَم ـ بنده آزاد شده آل عباس ـ روايت كرده است كه گفت :

عبدالله‌ بن جعفر در كنار ليلا (دختر مسعود نَهْشَلى) كه زن على B بود ، اُمّ كلثوم ـ دختر على از فاطمه ـ را نيز به همسرى برگزيد .[٥٩]

[٥٥]. این مطلب ، مشهور است و نیاز به مأخذ ندارد.

[٥٦]. انساب الأشراف ٢: ٢١٣؛ نیز بنگرید به ، عمدة الطالب: ٣٢.

[٥٧]. المجدی: ١٨.

[٥٨]. التراتيب الإداريّه ٢: ٤٠٥ (به نقل از مختار كتبى در الأجوبة المهمة).

[٥٩]. سنن بيهقى ٧: ١٦٧.

در «طبقات ابن سعد ٨: ٤٦٥» آنچه را ابن حجر در «فتح الباری ٩: ١٥٥» از ابن مهران نقل می‌کند ، از مهران نقل شده كه گفت: عبداللّه‌ بن جعفر ميان زينب ـ دختر على ـ و همسر على ، ليلا (دختر مسعود) جمع كرد [و هر دو را زنِ خود ساخت].

زُهْرى مى‌كوشد ميان دو روايت ـ درباره زينب و اُمّ كلثوم ـ جمع كند به اينكه: عبدالله آن دو را ـ يكى پس از ديگرى ـ به عقد خود درآورد با اینکه ليلا را نیز در اختیار داشت (نگاه كنيد به ، تهذيب التهذيب ٨: ٣٢٤ ، رقم ٦٤٢).

ليكن جمع او به نظر ما باطل است؛ زيرا نزد آنان سن اُمّ كلثوم از زينب كوچک‌تر است و [نيز] بدان جهت كه عبداللّه‌ بزرگ‌ترين فرزند جعفر با زينب (بزرگ‌ترين دختر على) ازدواج كرد و طلاق وی ثابت نشده است تا اينكه زينب ، در سال ٦٢ هجری در خانه او درگذشت ، ازدواج وی با خواهر زینب پس از این تاریخ ، ثابت نشده است و شريعت جمع ميان دو خواهر را اجازه نمى‌دهد. بنابراین ، وی یکی است ، نه دوتا.