معمای یک ازدواج - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ١٢٠
آن (در نگرش ایجی) نیک بنگرید . در جاهای زیادی میان دخترانی که اُمّ کلثوم نامیده شدند و میان آنها که به «اُمّ کلثوم» کنیت یافتند ، این کار رخ داده است .
حضرت زینب ٢ در این دو نقل ، کجا رفت ؟ چرا در ضمن کسانی که شهادت دادند «فدک» به فاطمه هدیه شد ، نام او را نمیبینیم ؟
آیا معقول است که برای شهادت ، دختر کوچک را بیاورند و دختر بزرگ را وانهند ؟
جز این سخن را نمیتوانیم بگوییم که مقصود از «اُمّ کلثوم» در اینجا ، «زینب کبرا» است و به خاطر همین اشتباهات ، بارها تأکید کردهایم که هنگام نقل اخبار ، باید احتیاط ورزید ؛ زیرا گاه اسامی با کنیهها خلط میشود یا نامها و کنیهها به هم میآمـیزند و جابهجا میگردند و محقق باید این موارد را بشناسد و تشخیص دهد .
تصحیف میان اسامی و کنیهها ـ تنها ـ به کتابهای اهل سنت اختصاص ندارد ، بلکه در کتابهای شیعه نیز (بر اساس آنچه نگارنده بدان دست یافت) رخ داده است و این امر ، به خاطر اشتراک اسم و کنیه «اُمّ کلثوم» میان شماری از زنان هاشمی و غیر آنها ـ که با اُمّ کلثوم همدوره بودند ـ و وجود این دو ، در زمان حیات پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و پس از درگذشتِ آن حضرت است .
مواضع اُمّ کلثوم با مواضع خواهرش زینب ، در زمان حیات پدرش امیرالمؤمنین ١ و زمان حیات برادرش امام حسن علیه السلام خلط شدهاند . در ماجرای کربلا ، خطبه حضرت زینب ٢ را به اُمّ کلثوم نسبت دادهاند (عکس این کار نیز روی داده است) .
وی با برادرش حسین ١ و فرزند برادرش زین العابدین ١ از مدینه به مکه ، و از مکه به کربلا ، و از کربلا به شام ، و از شام به همراه اسیران به مدینه ، همراه بوده است . از این رو ، اختلاط نام این خواهر با دیگر خواهرانش دور از ذهن نمیباشد .
به ویژه آنگاه که بنگریم هیچ یک از دختران علی علیهالسلام و فاطمه علیها السلام پیش از