آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ١٠٠ - بحث دوّم نقش شهادت زنان در ثبوت لواط

باشند. زيرا، عنوان ضميمه و معيّت در هر دو صورت صادق است.

اما بايد گفت: روايت در مقام بيان معيّت از همه‌ى جهات نيست تا به اطلاق آن تمسّك شود، بلكه مى‌خواهد بگويد: شما شنيده‌ايد شهادت زنان در حدود معتبر نيست. اين جمله مربوط به جايى است كه زنان مستقلّ باشند؛ امّا اگر شهادتشان منضمّ به شهادت مردان شد، معتبر است. لذا، در مقام بيان نيست كه انضمام مطلقاً كافى است.

بنابراين، روايت عبدالرّحمان به عنوان يك مقيّد براى طايفه‌ى قبل آمده و قدر متيقّن از آن، شهادت سه مرد به انضمام شهادت دو زن است. بيش از اين مقدار را نمى‌توانيم قائل شويم؛ يعنى همان فتوايى كه صدوق رحمه الله در مقنع‌ و ابن زهره رحمه الله در غنيه‌ ملتزم شده بودند، بنا بر قواعد و صناعات پذيرفته است.

امام راحل رحمه الله از جماعتى از قدما پيروى كرده و شهادت زنان را به‌طور مستقلّ و منضمّ به شهادت مردان نپذيرفتند؛ شايد علّت آن، ضعيف دانستن روايت عبدالرّحمان باشد كه ما آن را معتبر دانستيم.