سجاده های سلوک

مقدمه معاونت پژوهش

گفتار اول

(بررسي معناشناختي مناجات و جايگاه آن در آموزههاي ديني)

مفهوم مناجات و پارهاي از مصاديق آن در قرآن

مناجات با خدا در روايات و عرف متدينان

نياز انسان به مناجات با خدا

عوامل حرمان از مناجات با خدا

گفتار دوم

(جلوههاي رضوان الهي و مناجات خدا با انسان)

مناجات خدا با بندگان خويش

الف) مناجات خدا با انبيا

ب) مناجات خداوند با غيرانبيا

بازتاب مناجات خدا با انسان و تجلي عظمت او

گفتوگوي خداوند با بنده محبوب خود در بهشت

فرجام نيک جستوجوي رضوان الاهي

مناجات التائبين

گفتار سوم

گفتار چهارم

(جايگاه و فرايند تحقق توبه)

مفهوم توبه

دلايل وجوب توبه

فرآيند توبه

توبه واکنش بايسته به صرف عمر در معصيت خدا

موانع توبه

گفتار پنجم

(فـراينـد تـوبـه)

توجه به زيان گناهان

گناه و سقوط از انسانيت و حرمان از هدايت الاهي

گونه هاي هدايت الاهي

حرمان گنهکاران از هدايت خاص

شدت زيان هاي اخروي گناهان

گفتار ششم

(بازکاوي موانـع توبـه)

عوامل محرک گناه و بازدارنده توبه

الف) شبهات و وسوسههاي شيطاني

1 شبهه همسانانگاري سختيهاي دنيوي با سختيها و کيفرهاي اخروي

2 شبهه ناسازگاري کيفر سخت گناه با عدالت خداوند

3 توهم بخشش همه گناهان بهوسيله شفاعت

ب) ضعف اراده و هيجانات کاذب

راههاي کنترل غرايز و هيجانات نفساني

گفتار هفتم

(در جست وجوي رحمت الاهي )

نقش حياي بندگي در توبه و پرهيز از گناه

نقش خوف و رجا در جلب رحمت الاهي

اشاره اي به مراتب توبه و استغفار از گناه

آثار زيان بار گناه

1 خواري و ذلت در دنيا و آخرت

2 دوري از خدا

3 مرگ دل ها

توبه و انابه وسيله نيل به رحمت الاهي

گفتار هشتم

(در جست وجوي رحمت الهي )

زبان استرحام و توبه به درگاه خداوند

مراحل استرحام و درخواست رحمت از خداوند

خداوند و دعوت بندگان گنهکار به سوي خويش

رازداري و پرده پوشي خداوند بر گناهان بنده خويش

بنده گنهکار در جست وجوي رأفت و پناه معبود

توبه و استغفار يا بازگشت بنده گنهکار به سوي معبود

دادرسي و بخشش سنت بنده نوازي خداوند

مناجات الشاکين

گفتار نهم

(نبرد دشوار و پيوسته انسان با نفس سرکش )

شکوه از نفس سرکش و عصيانگر

نفس در قرآن

بازشناسي نفس امّاره

گفتار دهم

(نبرد دشوار و پيوسته انسان با نفس سرکش )

جايگاه نفس و مصاف آن با عقل

برتري لذت هاي پايدار

راهکار کنترل غرايز نفساني و برتري لذت هاي اخروي

گفتار يازدهم

(نبرد دشوار و پيوسته انسان با شيطان)

بازکاوي ماهيت شيطان و ابليس

علت انحطاط ابليس

انسان و آزمون دشوار خداوند

عهد شيطان در گمراه ساختن انسان

حکمت آفرينش شيطان

گونه هاي تصرفات شيطان در انسان

گفتار دوازدهم

(قلب بيمار و راهکارهاي درمان آن)

1 قساوت قلب

2 دگرگوني قلب با وسوسه شيطان

3 زنگارزدگي قلب

4 مُهرزدگي قلب

حالات فطري و طبيعي قلب در قرآن

ضرورت تقارن استمداد از خدا با تلاش در دوري از گناه

خشک چشمي

نقد نظر برخي از روان شناسان

خاستگاه الاهي ترس و اميد

ضرورت رعايت اعتدال در ترس و اميد

گفتار سيزدهم

(نقش سازنده ترس از خدا )

حالات فطري انسان و راهکار اعمال صحيح آنها

متعلّق ترس

ماهيت ترس و نقش سازنده آن

مفهوم ترس از خدا

گفتار چهاردهم

(نقش سازنده ترس از خدا )

نقش تربيتي ترس از خدا

اهميت ترس از خدا و عذاب هاي اخروي

حقيقت خشيت از خداوند

نقش باورداشت تدبير و حاکميت مطلق خداوند در خوف و خشيت از او

نقش توجه به حوادث و بلاهاي طبيعي در هدايت ابتدايي انسان ها

نمونه اي از عذاب هاي الاهي

مؤمن و بيم از لغزش و گرفتار شدن به عذاب الاهي

گفتار پانزدهم

(در جست و جوي رحمت بي انتهاي خداوند)

توجه به رحمت و مغفرت الاهي؛ تسکين بخش دل مؤمن

نگراني اولياي خدا از فرجام و عاقبت خويش

ادب گفت وگوي اولياي خدا با معبود خويش

اميد به رحمت بي انتهاي الهي

گفتار شانزدهم

(چيستي و نقش سازنده اميد به خدا)

مفهوم رجا و جايگاه آن با توجه به نظام اسباب و مسببات

جايگاه رحمت الاهي و شفاعت در قوانين حکيمانه الاهي

تفکيک اميد صادق از اميد کاذب

بهاي نيل به رضوان و بهشت

اميد در زمينه فراهم ساختن شرايط و اسباب

گفتار هفدهم

(گستره و نظام سازنده خوف ورجا در مؤمن)

سنت استدراج پيامد استکبار و سرپيچي از خدا

ضرورت تعادل خوف و رجا در مؤمن

گستره خوف ورجا در اولياي خدا

خوف ورجاي بايسته در روايات

گفتار هجدهم

(آرزومندي و خيرخواهي و سعادت طلبي مؤمن)

بازشناسي آرزوي مطلوب و آرزوي نکوهيده

خاستگاه فطري آرزو و تفکيک خير واقعي از خير پنداري

ارزش پي جويي خير و اهداف ارزشمند و اميد بستن به آنها

رجحان آرزوهاي اخروي بر آرزوهاي دنيوي

گستره اميد مؤمن به خدا

گفتار نوزدهم

(خواسته هاي متعالي اولياي خدا)

عالي ترين اميدواري هاي اخروي مؤمن

عنايت ويژه الهي به بندگان مؤمن

مقام بندگي اولياي خدا و باور آنان به توحيد خالص

عالي ترين درخواست هاي دنيوي مؤمن

اطمينان نفس و آرامش دروني اساسي ترين نياز رواني

نقش باورداشت نظام حکيمانه الاهي در تحمل مصيبت ها و سختي ها

هدايت و رستگاري مؤمن در پرتو نور يقين

مناجات الراغبين

گفتار بيستم

(در جست وجوي تعالي و کمالات اخروي)

مؤمن و انديشه آخرت و توشه آن

مراحل حيات انسان

ضرورت استفاده از عمر براي سراي جاودانه آخرت

گفتار بيست و يکم

(محفل انس با معبود و جوار قرب او)

درک محضر انس با خدا و توجه به افق هاي متعالي کمال

ناتواني انسان از درک حقايق متعالي

ناتواني انسان از درک حقيقي رحمت و غضب الهي

مفهوم وجه الله

گمان نيکوي مؤمن به اکرام الاهي و مقام قرب او

گفتار بيست و دوم

(نسيم رحمت الاهي )

حقيقت صفات الاهي وحدت و تعدّد آنها

معناي فرار از خدا به سوي خدا

مفهوم قرب به خدا

گسترش رحمت و ريزش پياپي نعمت ها و رازپوشي خداوند

استغفار اولياي خدا از کوتاهي به درگاه خداوند

مفهوم عرفي شفاعت

شفاعت از منظر اسلام

تقدم رحمت الاهي بر غضب الهي

گفتار بيست و سوم

(نسـيم رحمت الهـي )

قبض و بسط دل

طمع مؤمن به احسان و نعمت هاي الهي

درخواست هاي ره يافته به بارگاه ربوبي

مناجات الشاکرين

گفتار بيست و چهارم

(خاستگاه و بايسته هاي شکرگزاري از معبود )

خاستگاه ارزشي شکرگزاري

ضرورت و لزوم شکرگزاري

تمهيدات و شرايط شکرگزاري

آموزه هاي الهي و استناد همه امور به خداوند

نقش اعتقاد به مالکيت مطابق خداوند در شکرگزاري از او

نقش شناخت گستره، عظمت و اهميت نعمت ها در شکرگزاري از آنها

گفتار بيست و پنجم

(خاستگاه و بايسته هاي شکرگزاري از معبود )

سپاسگزاري خداوند از بندگان خويش

رابطه تکويني عمل با جزا

عبادت بستر بهره مندي از رحمت الاهي و دستيابي به کمال

تفاوت مراتب شکرگزاري بندگان از خداوند

نقش باور راستين به خدا در شکرگزاري از او

گفتار بيست و ششم

(شکرگزاري واکنش فطري به نعمت ها)

بهره مندي از نعمت ها و واکنش هاي رواني و رفتاري انسان

راهکار پيدايش انگيزه شکرگزاري در انسان

نقش ادعيه در تقويت روحيه شکرگزاري از خدا

ضرورت شکرگزاري از نعمت حکومت اسلامي

گفتار بيست و هفتم

(موانع شکرگزاري و ضرورت شکرگزاري از نعمت هاي معنوي)

1 ريزش مدام نعمت ها و برکات

2 بي شماري نعمت هاي خدا

ضرورت توجه ويژه به نعمت هاي معنوي و شکرگزاري آنها

قصور و کوتاهي انسان در شکرگزاري از خدا

گفتار بيست و هشتم

(جستاري در ظاهر و باطن رفتار و نعمت ها)

جلوه ملکوتي ايمان و الطاف الاهي

هويت باطني رفتار زشت

جلوه ملکوتي نماز و قرائت قرآن

نگاهي دوباره به تجسم اعمال

اعتراف به ناتواني از شکر خدا

مناجات المطيعين

شيطان مونس غافلان از حق و کوردلان

خودخواهي و بي بندوباري عامل سر برتافتن از حق

آفت انحراف از حق و فرجام انحطاط

فضيلت بهره مندي از نجواي با معبود و توحيد خالص

فضيلت هم نشيني با پيامبران و صالحان

مناجات المريدين

گفتار سي ام

(در جست وجوي قرب الهي)

ضرورت شرح و بررسي ادعيه و مناجات پيشوايان معصوم

در جست وجوي نزديک ترين راه براي وصول به معبود

حرکت همه موجودات به سوي خدا

مفهوم غايت بودن خدا براي سير اختياري و تکاملي انسان

ترسيم مطلوبيت ذاتي و عرَضي قرب الاهي

چکيده مطالب

گفتار سي و يکم

(پيش گامان مسير قرب الاهي)

مروري بر مطالب پيشين

ويژگي هاي پيش گامان طريق قرب الاهي

الف) سرعت در حرکت به سوي قرب الاهي

ب) پايداري و استمرار در حرکت

ج) بندگي خدا

د) خشيت و ترس از خدا

راهکار پيدايش حالت خشيت در برابر خدا

گفتار سي و دوم

(پيشگامان مسير قرب الاهي )

رعايت افق فهم مردم در بيانات قرآني و حديثي

معرفي نعمت هاي بهشتي در قرآن

توجهات و عنايات خداوند به پيشگامان طريق قرب الاهي

الف) برخورداري از آبشخور کمال و تعالي

ب) برخورداري از محبت خالصانه به خداوند

ج) درک لذت مناجات و نيل به مقاصد عالي

گفتار سي و سوم

(تصويري از عنايات و توجهات خداوند به بندگان خويش)

مروري بر مطالب پيشين

نقش توجه به کرم و رحمت الاهي در افزايش انگيزه بندگي

گفتار بيست و نهم

(نجواي سرسپردگان معبود)

درخواست توفيق اطاعت خدا و رهايي از شک و وسوسه هاي شيطاني

اسباب و عوامل توجه به خداوند

چرايي توصيه به قدرداني از پدر و مادر و خداوند در کلام خدا

مهر و محبت زن و شوهر به يکديگر جلوه اي از مهر الاهي

تدبيرهاي پي درپي خداوند براي جذب انسان هاي غافل

گفتار سي و چهارم

(مراتب قرب الاهي و الگوهاي خداجويان)

اهميت نگرش به ادعيه و مناجات ها

مراتب تقرب به خداوند

اوج نجواي روح شيدايي بنده واصل با معبود خويش

گفتار سي و پنجم

(اهميت و جايگاه محبت)

گستره محبت و مراتب آن در آموزه هاي ديني

مراتب واجب محبت به خدا

الف) محبت ملازم با ايمان به خدا

ب) محبت ملازم با عمل به تکاليف الاهي

مراتب مستحب محبت به خداوند

ضرورت ترجيح محبت به خدا بر محبت به غيرخدا

ترسيم محبت بالذات و بالعرض به خداوند

عالي ترين مرتبه معرفت و محبت به خدا

گفتار سي و ششم

(اهميت و جـايگاه محبت)

جايگاه خداجويان و دوستان خالص خدا

آثار و نشانه هاي دوستي خدا

نشانه هاي محبوب خداوند

راهکار افزايش محبت به خداوند

فهرست منابع

نمايه ها

سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٥٢ - تقدم رحمت الاهي بر غضب الهي

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة