سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٣ - ب) مناجات خداوند با غيرانبيا

ظرفيت‌هايي که آنان در خود پديد‌ آورده‌اند، خداوند آنان را براي خلوت خويش و نجواي عاشقانه‌ برگزيده است. بي‌ترديد اين دسته از بندگان خاص که خداوند آنان را براي نجوا و گفت‌وگوهاي خصوصي خويش برگزيده، داراي مراتب هستند و هرکدام از آنها به تناسب درجه و مرتبه‌اي که در پيشگاه خداوند دارد، به خداوند مقرب‌تر و بهره بيشتري از گفت‌وگوي با خداوند دارد.

امير مؤمنان(عليه السلام) در خطبه خود که مشتمل بر معارف ناب و ارزشمندي است و پس از تلاوت آيه رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَه وَلَا بَيْعٌ عَن ذِکرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاه وَإِيتَاء الزَّکاه؛[١] «مرداني که نه تجارت و نه دادوستدي آنان را از ياد خدا و بر‌پا داشتن نماز و دادن زکات، به خود مشغول نمي‌دارد»، مي‌فرمايند:

وَمَا بَرِحَ لِلَّهِ عَزَّتْ آلَاؤُهُ فِي الْبُرْهَه بَعْدَ الْبُرْهَه وَفِي أَزْمَانِ الْفَتَرَاتِ عِبَادٌ نَاجَاهُمْ فِي فِکرِهِمْ وَکلَّمَهُمْ فِي ذَاتِ عُقُولِهِمْ؛[٢] «همواره خداوند که نعمت‌هاي او گران‌قدر است، در طول تاريخ و در دوران‌هاي گوناگون و در دوران جدايي از رسالت [تا آمدن پيامبري پس از پيامبر ديگر] بندگاني داشته که با آنان در گوش جانشان نجوا مي‌کرده و در درون عقلشان با آنان سخن مي‌گفته است».

بر اساس سخن امير مؤمنان(عليه السلام) خداوند از درون عقل بندگان خاص خود با ايشان نجوا و گفت‌وگو مي‌کند. عموم مردم گرچه از عقل بر‌خوردارند و مسائل و حقايقي را به‌وسيله آن درک مي‌کنند و درواقع خداوند آنها را به‌وسيله عقل به دريافت‌هاي عقلاني راهنمايي مي‌کند، اما از الهامات الاهي و اشراقات رباني بهره‌اي ندارند. براي توضيح نحوه گفت‌وگوي خصوصي خداوند از راه عقل بندگان خاص خود، بايسته گفتن است