سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٦ - فرآيند توبه

و در دنيا و آخرت بر او پرده‌پوشي کند. من عرض کردم: چگونه بر او پرده‌پوشي کند؟ فرمود: هرچه از گناهان را که دو فرشته موکل او برايش نوشته‌اند از يادشان ببرد و به جوارح (و اعضاي بدن) او وحي کند که گناهان او را پنهان کنيد و به قطعه‌هاي زمين (که در آنجا گناه کرده) وحي کند که گناهاني را که بر روي شما انجام داده پنهان کنيد. پس او خداوند را آن‌سان ملاقات مي‌کند که هيچ چيز عليه او بر انجام گناهي از سوي او شهادت نمي‌دهد».

فرآيند توبه

با توجه به اهميت توبه و نقش آن در تصحيح رفتار و تغيير سرنوشت انسان، جا دارد که زمينه‌هاي پيدايش توبه را بشناسيم و بنگريم در چه شرايطي تصميم و اراده توبه از انسان سر مي‌زند و چه اموري مانع توبه مي‌شوند. بي‌شک توبه امري جبري نيست بلکه حالتي اختياري و ارادي است. البته اراده و تصميم بر توبه کردن مانند بعضي از امور، به‌راحتي پديد نمي‌آيد و نيازمند زمينه‌سازي و فراهم ‌ساختن مقدمات خاصي است. توضيح آنکه اراده بعضي از کارها، نظير سخن گفتن به‌راحتي تحقق مي‌يابد و انسان گاه به‌راحتي اراده مي‌کند و تصميم مي‌گيرد که سخن گويد و يا ساکت بماند و چنين اراده‌اي هزينه و مقدمات ويژه‌اي نمي‌طلبد. اما اموري چون نماز و قرآن خواندن چنين نيستند و همواره اراده انجام آنها به‌راحتي از انسان سر نمي‌زند. وقتي انسان به واکاوي حالات نفساني خود مي‌پردازد پي مي‌برد که اراده همه کارها يک‌سان تحقق نمي‌يابند. اراده، به معناي تصميم گرفتن، يکي از افعال نفس يا کِيف نفساني است که پس از تصور، تصديق و شوق پديد مي‌آيد. توضيح آنکه: نخست انسان کاري را تصور مي‌کند و سپس به تصديق فايده آن مي‌پردازد و