سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٢ - گونه هاي تصرفات شيطان در انسان

ما رقم مي‌زند نيفتيم. در يکي از آيات نوراني قرآن خداوند مي‌فرمايد: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَکمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَکونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ؛[١] «همانا شيطان دشمن شماست، پس او را دشمن گيريد. جز اين نيست که گروه خويش را مي‌خواند تا از دوزخيان باشند».

از منظر قرآن دشمن انسان تنها کسي نيست که مال و جان انسان را در خطر افکند و آسايش و راحتي دنيا را از او سلب گرداند، بلکه شيطان نيز که عاقبت انسان و زندگي جاودانه وي را تباه مي‌سازد دشمن انسان است و بلکه با توجه به خسارت سهمگين و جبران‌ناپذيري که شيطان به ما وارد مي‌کند، از هر دشمني خطرناک‌تر است و بنابراين، ما بايد به اين حقيقت که شيطان دشمن ماست باور داشته باشيم و بکوشيم که با او انس پيدا نکنيم و او را به حريم دل خويش راه ندهيم. در فراز مزبور، حضرت ضمن گوشزد کردن دشمني شيطان در حق انسان، دشمني‌‌هاي او را اين‌سان برمي‌شمارند:

١. گمراه ساختن انسان: يکي از شگردهاي دشمن در عرصه کارزار استفاده از اصل غافل‌گيري است و در اين راستا مي‌کوشد تا دشمن خود را به بيراهه بکشاند و گمراه کند تا در فرصتي مناسب با حمله‌اي حساب شده او را غافل‌گير کند و ضربه‌ نهايي را بر او وارد سازد. دشمن درون نيز با نقشه‌هاي گوناگون مي‌کوشد که انسان را به بيراهه بکشاند و از خواسته‌هاي حقيقي و اصلي و مقصد نهايي باز دارد و روح و جسم انسان را اسير خود سازد. همچنين شيطان همواره انسان را در معرض لغزش و خطا قرار مي‌دهد. او پيمان بسته است که با دسيسه‌ها و وسوسه‌هاي خود چشم دل انسان را از نگريستن به حقايق و دل را از توجه به سعادت و هدايت باز دارد و انسان را از صراط مستقيم و راه فطرت باز داشته و در منجلاب نکبت و هلاکت غوطه‌ور سازد.