سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٠٠ - بهره مندي از نعمت ها و واکنش هاي رواني و رفتاري انسان

سوء‌استفاده نکنيم و از نعمت­هاي او به­خصوص نعمت­هاي معنوي، چون عقل، در مسير رسيدن به تکامل و سعادت ابدي‌مان بهره‌برداري کنيم. به‌تعبيرديگر، خداوند از ما مي‌خواهد‌ که نعمتش را در راه حرام و معصيت به کار نبنديم و آن را در جهت عبادت و اطاعت خدا و تکامل خودمان به کار گيريم.

اگر کسي نعمت خدا را در راه حلال به کار گيرد و استفاده مباح از آن ببرد و آن را در راه حرام و معصيت به کار نگيرد تا گرفتار عذاب و کيفر الاهي گردد و به‌تعبيرديگر نعمت خدا را به نقمت تبديل نکند و کفران نعمت نداشته باشد، مرتبه‌اي از شکر نعمت خدا را به جا آورده است. اما اگر علاوه بر استفاده حلال و مباح از نعمت الاهي آن را در راه عبادت خدا به کار گيرد، مرتبه بالاتري از شکر خدا را به جا آورده است.

آن‌گاه با توجه به مراتب عبادات بندگان که پايين‌ترين مرتبه آن عبادت از ترس آتش جهنم است و مرتبه بعدي عبادت به جهت نيل به ثواب و پاداش است و مرتبه عالي و نهايي آن عبادت براي تحصيل رضوان الاهي و نيل به قرب معبود مي‌باشد، هرچه انگيزه انسان در عبادت خدا فراتر رود مرتبه شکرگزاري انسان از نعمت الاهي نيز افزايش مي‌يابد. با توجه به آنچه گفته شد، در قبال نعمتي که خداوند در اختيار انسان مي‌نهد، اولين مرتبه شکر نعمت خدا که فطرت انساني اقتضاي آن را دارد، اين است که انسان با زبان شکر خداوند را بگويد و سپاس او را به جا آورد. دومين مرتبه آنکه سجده شکر به جا آورد و صورت بر خاک نهد، سومين مرتبه آنکه نعمت خدا را در راه گناه و معصيت مصرف نکند، چهارمين مرتبه شکر نعمت اين است که آن را در راه عبادت خدا به کار گيرد و در اين مرتبه هرچند قصد و نيت او در عبادت خالصانه‌تر و کامل‌تر باشد، به مرتبه عالي‌تري از کمال و شکرگزاري خدا نايل مي‌گردد.