سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٢٧ - جلوه ملکوتي نماز و قرائت قرآن

البرزخ؛[١] «نماز به‌صورت انساني نوراني نزد مرده در قبر مي‌آيد و با او در قبر مأنوس و هم‌نشين مي‌گردد و ترس‌ها و وحشت‌هاي عالم برزخ را از او دور مي‌سازد».

برحسب ظاهر، نماز عبارت ‌از اذکار، حرکات و رفتارهايي است که به‌عنوان عبادت انجام مي‌پذيرد، اما بر اساس روايت مزبور، در عالم برزخ که اعمال انسان تجسم مي‌يابد و هويت ملکوتي و باطني خود را بروز مي‌دهد، آن نماز به‌صورت دوستي نوراني و دل‌سوز در عالم قبر حاضر مي‌گردد و پيوسته در کنار کسي که در دوران حيات خود به بندگي و عبادت خداوند پرداخته باقي مي‌ماند و از او جدا نمي‌شود و با او انس مي‌گيرد و آرامش و آسايش هم‌نشين خود را فراهم مي‌کند و بيم و ترس را از او زايل مي‌گرداند. اينکه چگونه اعمال انسان در سراي آخرت تجسم مي‌يابد و نمازي که مرکّب از اذکار و رفتارها است به‌صورت شخصي نوراني مجسم مي‌گردد، با نظام حاکم بر جهان آخرتْ قابل توجيه است. نظامي که با نظام دنيا متفاوت است و قوانين حاکم بر آن با قوانين حاکم بر اين جهان متفاوت مي‌باشد و ازاين‌روي، درک چنين امري براي ما ممکن نمي‌باشد و تلاش برخي براي همانندسازي آن با نظامات و قوانين تکوينيِ اين دنيا ناصواب است. نظير آنکه برخي تجسم اعمال را از قبيل تبديل انرژي به ماده و تبديل ماده به انرژي به‌حساب آورده‌اند. مسلماً چنين نيست و تبديل ماده به انرژي و بالعکس مربوط به اين جهان است و رابطه اين عالم با عالم ملکوت و رابطه عالم دنيا و عالم برزخْ نظام ديگري دارد و تحت قانون تبديل انرژي به ماده نمي‌گنجد. مگر حرکات و سکنات در نماز چقدر انرژي دارد که تبديل به انساني زيبا گردد. برحسب ظاهر، حرکات شخص نمازگزار با حرکات يک ورزش‌کار چه تفاوتي دارد و چرا حرکات آن ورزشکار تبديل به انسان يا چيز ديگري نمي‌گردد؟ پس نمي‌توان از آنچه در روايات درباره صورت ملکوتي رفتار انسان آمده تفسير مادي داشت.