سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٦٩ - گونه هاي تصرفات شيطان در انسان

مي‌کند و لذت‌بخش قلمداد کردن گناه را ناشي از وسوسه و آراستگي گناه از سوي شيطان مي‌داند و دراين‌باره مي‌فرمايد: قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِي لأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ؛[١] «[شيطان] گفت: خداوندا، به سبب آنکه مرا به راه هلاکت افکندي هرآينه در زمين [باطل را] در نظرشان مي‌آرايم و همگي‌شان را گمراه مي‌کنم».

گونه‌هاي تصرفات شيطان در انسان

به‌طورکلي تصرفات و کارهاي شيطان به دو دسته تقسيم مي‌شوند:

١. تصرف و دخالت در شناخت‌ها و باورهاي انسان به‌وسيله القائات و وسوسه‌هاي خود. در اين راستا گاهي شيطان با وسوسه و تشکيک يقين انسان را تبديل به شک مي‌کند و باعث ترديد انسان در امر يقيني مي‌شود. مثلاً به انسان چنين القا مي‌کند که چنان‌که پيش‌تر درباره فلان امر به خطا رفتي، ممکن است در اين امري که يقيني مي‌پنداري نيز خطا کرده باشي. حتي شيطان گاهي در يقيني و بديهي‌ترين کارها که از سوي هيچ انسان عاقلي قابل انکار نيست، انسان را به ترديد وامي‌دارد و باعث مي‌گردد که انسان در آن امر بديهي نيز شک کند.

٢. تصرفات شيطان در رفتار انسان که به‌وسيله آراستن و زيبا نشان دادن رفتاري، انسان را به سمت انجام آن سوق مي‌هد و با القا و ايجاد توهم وجود لذت فوق‌العاده در کار زشتي، انسان را به انجام آن وامي‌دارد و پس از آنکه انسان به موهوم و غيرواقعي بودن آن لذت پي‌ برد، دوباره با ترفند و حيله‌اي جديد انسان را فريب داده و به انجام همان گناه وامي‌دارد و پي‌در‌پي انسان را اسير وسوسه‌ها و فريفته لذت‌هاي موهوم مي‌سازد. از جمله دخالت‌ها و تأثيرات شيطان در انسان اين است که ترس و بيم از انجام و امتثال تکليف واجب الاهي را در انسان برمي‌انگيزاند و بدين وسيله مانع انجام