سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥٤ - اميد در زمينه فراهم ساختن شرايط و اسباب

هرچند سنگين و پرشمار باشند،‌ فراهم مي‌آورد و اگر تا زنده است و قدرت انتخاب و اختيار دارد توبه کند و واقعاً از کردار زشت خود پشيمان گردد و تصميم بگيرد که ديگر مرتکب گناه نگردد، رجا و اميد او به بخشش خدا صادق است. چون وقتي انسان به‌درستي توبه کرد، اسباب آمرزش خويش را فراهم آورده است و خداوند همه گناهانش را جبران مي‌کند و او را مشمول آمرزش و مغفرت قرار مي‌دهد. اما اگر کسي اسباب و شرايط بهره‌مندي از رحمت خدا را نشناسد،‌ و با اينکه امکان توبه براي او فراهم است، توبه نمي‌کند و درعين‌حال اميد به رحمت الاهي دارد،‌ چنان‌که گفتيم اميد او کاذب است. او در صورتي مي‌تواند اميدوار به رحمت خدا باشد که بداند با چه اسباب و تحت چه شرايطي خداوند انسان را مشمول رحمت خود مي‌کند و با اين وصف اگر از کردار زشت خود پشيمان گشت و توبه کرد، بايد به جبران حقوق الاهي و حقوق مردم که به تضييع آنها پرداخته همت گمارد، مثلاً به قضاي نمازها و روزه‌هايي که از او قضا شده بپردازد و حقوق مالي خود را ادا کند.

البته اگر انسان قدرت و توان تأمين اسباب و شرايط بهره‌مندي از رحمت خدا را ندارد، يا چنان مغلوب هواي نفس گرديده که توان باز ايستادن از گناه و جبران کارهاي زشت خود را ندارد و يا چنان پير و فرتوت گرديده که نمي‌تواند وظايف و واجباتي را که از او فوت شده قضا کند، يا مالي در بساط ندارد که حقوق مالي خود را ادا کند،‌ باز هم نبايد از رحمت خدا نااميد شود، چنين کسي اگر نگران عاقبت و فرجام خويش است و واقعاً پشيمان گرديده، مي‌تواند با دعا و توسل از خداوند بخواهد که توان لازم براي غلبه بر هواي نفس را به او عنايت کند و او را مشمول رحمت خويش سازد، و درصورتي‌که ساير شرايط و اسباب فراهم نيست، دعا و تضرع به خدا وسيله و سببي براي رسيدن به رحمت خداست و با انجام آن انسان مي‌تواند به رحمت خدا اميدوار باشد. وقتي کسي بيمار مي‌گردد، بايد به پزشک مراجعه کند و دارويي را که او تجويز