تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢ - انتقادات مرحوم كاشف الغطاء به مقاله مشهور

اينمعنا در قبض نيز جارى شده بلكه بطريق اولى بايد چنين باشد زيرا قبض بقصد تمليك صورت گرفته در حاليكه تصرّف اينطور نيست.

تمام شد كلام مرحوم كاشف الغطاء

شرح مطلوب‌

قوله: انّ العقود و ما قام مقامها الخ: منظور از قائم‌مقام عقود، ايقاعات مى‌باشد.

مؤلّف گويد:

حاصل اين اشكال آنستكه:

مشهور مى‌فرمايند در معاطات قصد متعاطيين تمليك بوده ولى نتيجه آن اباحه است، لازمه اين كلام آنستكه عقد تابع قصد نبوده و از آن تخلّف كرده و معذلك صحيح مى‌باشد و اين حكم جديد و حادثى است كه نظيرى برايش در فقه نمى‌باشد.

قوله: ان يكون ارادة التّصرّف الخ: مشهور معتقدند معاطات مفيد اباحه تصرّف است و هركدام از متعاطيين مجاز هستند در عينى كه باو داده شده هرگونه تصرّفى را نموده اگرچه تصرّف موقوف بر ملك باشد منتهى در اينگونه از تصرّفات ملتزمند يك لحظه قبل از تصرّف شخص مالك شده تا بدينوسيله تصرّف مزبور در ملك واقع شود.

اشكاليكه مرحوم كاشف الغطاء باينكلام نموده آنستكه لازم آن اينستكه اراده تصرّف مانند بيع يا نفس بيع را بايد مملّك بدانيم چه مالك اين عين كه آنرا باين شخص داده اذن در تصرّف مزبور را داده يا نداده باشد و بدون ترديد تفوّه باينكلام مستلزم حكم جديدى است كه نظيرى برايش در فقه نمى‌توان يافت.

قوله: بارادة التّصرّف بها: ضمير در « بها » به عين راجع است.

قوله: لانّه قاصد للنّق: ضمير در « لانّه » به مالك اوّل راجع است.

قوله: و انّه لا سلطان له: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده و ضمير در « له » به مالك اوّل راجع است و كلمه « انّه » بفتح همزه بوده و معطوف است به « انّه قاصد للنّقل».

قوله: بعد ذلك: يعنى بعد از دفع به ديگرى.