تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٣ - تضعيف كلام مرحوم كاشف الغطاء

پيش از تلف از ملك مالك خارج و بعنوان عوض بديگرى منتقل مى‌شود و بدين‌ترتيب تلف هركدام از مالين از ملك كسيكه آن مال نزد او است بحساب مى‌آيد و همانطوريكه در بيع باستناد استصحاب اثر عقد مالكيّت مشترى نسبت بمبيع تا آخرين لحظات قبل از تلف باقى است تنها يك لحظه پيش از تلف عقد را منفسخ دانسته و مبيع را بملك بايع مرجوع مى‌دانيم عينا در معاطات باستناد اصالة عدم حدوث الملكيّة تا آخرين آنات قبل از تلف مالين را در ملك مالك سابقشان باقى دانسته فقط يك آن قبل از تلف ملتزم مى‌شويم معاوضه نفوذ كرده و هركدام از مالين به ملك كسيكه بر او يد دارد داخل مى‌شود و از ملك او تلف مى‌شود.

قوله: مملّكا للجانبين: مقصود از جانبين، متعاطيين مى‌باشد.

قوله: كما هو الظّاهر: ضمير « هو » به ثبوت كون التّلف مملكا للجانبين باجماع او سيره راجع است.

قوله: لانّ هذا هو مقتضى الجمع الخ: مشار اليه « هذا » كون كلّ من المالين مضمونا بعوضه مى‌باشد.

قوله: الّا فى الزّمان المتيقّن وقوعه فيه: مقصود از زمان متيقّن، زمان تلف مالين بوده و ضمير در « وقوعه » به ملك و در « فيه » به زمان متيقّن راجع است.

قوله: توضيحه: ضمير مجرورى به جمع بين هذا الاجماع و عموم على اليد الخ راجع است.

قوله: من ان يقدّر فى آخر ازمنة امكان تقديره: ضمير نائب فاعلى در « يقدّر » به كون التّلف من مال ذى اليد راجع بوده و ضمير در « تقديره » به تلف برمى‌گردد.

متن:

و أمّا ما ذكر من صورة غصب المأخوذ بالمعاطاة فالظّاهر على القول بالإباحة: أنّ لكلّ منهما، المطالبة مادام، باقيا.

و اذا تلف فظاهر اطلاقهم التّملّك بالتّلف تلفه من مال المغصوب منه.

نعم لو قام اجماع كان تلفه من مال المالك لو لم يتلف عوضه قبله.