تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٥ - كلام مرحوم مصنف و تعريض به محقق ثانى عليه الرحمه

و نيز مرحوم شيخ طوسى در كتاب مبسوط صريحا فرموده‌اند:

بواسطه هديه‌اى كه از ايجاب و قبول عارى است جاريه مملوك واقع نشده قهرا وطى او جايز نيست.

اينكلام نيز بخوبى دلالت دارد كه معامله معاطاتى مفيد ملك نمى‌باشد.

استشهاد مرحوم مصنّف براى مدّعاى خود

سپس مى‌فرمايند:

از امورى كه شاهد است براى نفى بعد از آنچه ذكر كرده و اينكه مقصود حضرات اباحه مجرّد از ملك بوده با اينكه قصد متعاطيين تمليك مى‌باشد آنستكه:

مرحوم شيخ الطّائفه در كتاب مبسوط و ابن ادريس عليه الرّحمه در كتاب سرائر تصريح فرموده‌اند باينكه بواسطه اهداء هديه بدون ايجاب و قبول قولى اگرچه بتوسّط رسول و فرستاده باشد ملك حاصل نمى‌گردد و همچنين از ظاهر كلام علّامه حلّى عليه الرّحمه نيز اينمعنا بدست مى‌آيد.

بلى، اهداء مزبور صرفا مفيد اباحه تصرّف مى‌باشد.

ولى در عين حال مرحوم شيخ الطّائفه وطى جاريه را از جمله تصرّفات استثناء فرموده است.

شرح مطلوب‌

قوله: كلّ منهما: يعنى كلّ من المتعاطيين.

قوله: سلعته: كلمه « سلعه » بكسر سين و سكون لام يعنى متاع.

قوله: مسلّطا عليه: كلمه « مسلّطا » حال است از « كلّ منهما» و ضمير در « عليه » به سلعه راجع است.

قوله: انّه لم يصدر منه: ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در « منه » به مالك راجع است.

قوله: للاثر المقصود: يعنى مقصود متعاطيين و آن ملك مى‌باشد.